Ρωσο Ουκρανικο

 

       Ρωσο Ουκρανικό: Μια αποτίμηση των τεσσάρων ετών

Του Δημήτρη Σκουτέρη

Τέσσερα χρόνια συμπληρώνονται από την έναρξη της ρωσικής ειδικής επιχείρησης στην Ουκρανία. Τέσσερα χρόνια ενός πολέμου που άλλαξε άρδην την παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα, επιτάχυνε τις εξελίξεις και δοκίμασε τα όρια της διεθνούς διπλωματίας, της οικονομίας και, κυρίως, της ανθρώπινης ζωής ως Αξίας.

Με αφορμή αυτήν την επέτειο, επιχειρώ μια αναδρομή στις αναλύσεις (αναρτήσεις και συνεντεύξεις) που δημοσίευσα όλο αυτό το διάστημα. Στόχος μου δεν είναι η αυτοαναφορικότητα, αλλά η ανίχνευση των σταθερών αξόνων σκέψης και η χαρτογράφηση της εξέλιξης των επιχειρημάτων μου, καθώς τα γεγονότα ξεδιπλώνονταν με ιλιγγιώδη ταχύτητα, επιβεβαιώνοντας ή διαψεύδοντας υποθέσεις.

 

Τα Κοινά Μοτίβα: Οι Σταθερές της Ανάλυσης

Ανατρέχοντας στην αρθρογραφία των τελευταίων ετών, διακρίνω τέσσερις θεμελιώδεις άξονες που διατρέχουν το σύνολο των κειμένων μου, αποτελώντας τον βασικό ερμηνευτικό φακό μέσα από τον οποίο προσέγγισα την ουκρανική κρίση.

 

1.     Το «Καθεστώς του Κιέβου» και η Διαφθορά ως δομικό χαρακτηριστικό

 

Από το πρώτο κιόλας άρθρο για την «ανεξέλεγκτη διαφθορά» έως την πρόσφατη αναφορά στα «κοράκια» και τις σπάνιες γαίες, μια σταθερή μου θέση ήταν ότι η Ουκρανία δεν διοικείται από μια δημοκρατική κυβέρνηση, αλλά από ένα διεφθαρμένο καθεστώς ολιγαρχών. Εξέχουσες προσωπικότητες όπως ο πρώην υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Oskar Lafontaine και ο Ουκρανός βουλευτής Artem Dmytruk επιβεβαίωσαν τα λεγόμενά μου, κάνοντας λόγο για κλοπές και υπεξαιρέσεις που ξεπερνούν κάθε προηγούμενο. Η υπόθεση του υπουργού Γεωργίας Solskyi, τα σκάνδαλα με τις στρατιωτικές στολές και την κατασκευή οχυρώσεων δεν ήταν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά η επιτομή ενός συστήματος όπου η ξένη βοήθεια κατέληγε σε τραπεζικούς λογαριασμούς στη Δύση. Η «σωστή πλευρά της ιστορίας», όπως την επικαλούνταν εγχώριοι και ξένοι πολιτικοί, εξόπλιζε ένα «απέραντο πλυντήριο» χρήματος. Ενδεχομένως να απαιτηθεί με την λήξη του πολέμου να συσταθεί υπό τον ΟΗΕ μια Ανεξάρτητη Αρχή ελέγχου σε ποιες ουκρανικές και σε ποιες δυτικές τσέπες κατέληξαν αυτά τα χρήματα.

 

2.   Ο Πραγματικός πόλεμος της Δύσης και οι Μηχανισμοί Προπαγάνδας

 

 Μια δεύτερη σταθερή μου θέση ήταν ότι ο πόλεμος αυτός δεν είναι μια διμερής σύρραξη, αλλά μια σύγκρουση της Δύσης (ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, ΕΕ) με τη Ρωσία, με την Ουκρανία να λειτουργεί ως ο «χρήσιμος-για την Δύση- ηλίθιος. Αναλύοντας τον ρόλο της Task Force Dragon, του USAID και άλλων δικτύων, υποστήριξα ότι οι ΗΠΑ και η Βρετανία στήνουν μηχανισμούς προπαγάνδας και αλλαγής καθεστώτων εδώ και δεκαετίες. Τα άρθρα μου για την προπαγάνδα των ΜΜΕ και τον ρόλο του αμερικανικού βαθέος κράτους τεκμηρίωναν πώς η αφήγηση περί «άμυνας της δημοκρατίας» κάλυπτε γεωπολιτικές και οικονομικές στοχεύσεις.

Η αποκάλυψη του ρόλου των αγγλοσαξονικών κυρίως δυνάμεων στην κρίση, με τις ΗΠΑ να εμφανίζονται ανάλογα με την περίοδο ως ηγήτορες (περίοδοι Ομπάμα-Τραμπ {1^η προεδρία}-Μπάϊντεν) αλλά και άλλοτε ως «χρήσιμοι ηλίθιοι» (2^η προεδρία Τραμπ), ήταν μια προσπάθεια μου να ξεσκεπάσω τον άθλιο ρόλο τους . Καθόλου τυχαίο ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Μεγάλη Βρετανία θα νέμονται πολύτιμα και πανάκριβα περιουσιακά στοιχεία -όπως οι σπάνιες γαίες- που κάποτε ανήκαν στην πάλαι ποτέ ανεξάρτητη Ουκρανία.

 

3.Η Ρωσική επιχειρηματολογία και η αμφισβήτηση του Δυτικού αφηγήματος

 Σε πολλά άρθρα μου, ιδιαίτερα σε αυτά που σχολίαζαν δηλώσεις του Προέδρου Πούτιν ή ανέλυαν την ιστορική αφετηρία του πολέμου (Μαϊντάν, Οδησσός 2014), επιχείρησα να παρουσιάσω την ρωσική οπτική. Δεν πρόκειται για ταύτιση, αλλά για μια προσπάθεια κατανόησης της εσωτερικής λογικής ενός γεωπολιτικού αντιπάλου. Η αναφορά στην «προδοσία της Ευρώπης» από την ίδια της την ηγεσία, η έμφαση στην επέκταση του ΝΑΤΟ και η ανάλυση της «νεκροπολιτικής»  ως εργαλείου ελέγχου, ήταν απόπειρες να αποδομηθεί το μονοδιάστατο δυτικό αφήγημα και να δειχθεί ότι η σύγκρουση έχει βαθιές ιστορικές ρίζες και υπαρξιακή σημασία για τη Μόσχα.

 

4.Το Ελληνικό Συμφέρον και η Ειρηνευτική Προοπτική

 

 Η ελληνοκεντρική ματιά ήταν πάντα παρούσα. Από την ανησυχία για την αποστολή ελληνικού στρατιωτικού υλικού και την άκριτη υποταγή  στο ΝΑΤΟ, μέχρι την ανάδειξη του ζητήματος των Ελλήνων της Μαριούπολης και την χαρακτηρισμό του Ζελένσκι ως «ανεπιθύμητου». Σε κάθε ευκαιρία αναδεικνύαμε την τυχοδιωκτική και ανιστόρητη πολιτική της ΝΔ, η οποία δυναμίτιζε και προβοκάρει σχέσεις δεκαετιών Αθήνας - Μόσχας , σχέσεις ειλικρινούς ελληνορωσικής φιλίας. Βεβαίως εξετάζονταν πάντα υπό το πρίσμα του εθνικού συμφέροντος. Παρ' όλα αυτά, μια σταθερή μου εκτίμηση ήταν ότι η οικονομία και η στρατιωτική κόπωση θα οδηγούσαν τελικά σε πίεση για ειρήνη, ειδικά υπό μια πιθανή προεδρία Τραμπ, αλλά και εξαιτίας των δυσβάστακτων άμεσων και έμμεσων οικονομικών βαρών για την Ευρώπη.

Η εξέλιξη της αναλυτικής προσέγγισης

Αν τα μοτίβα παραμένουν σταθερά, η ματιά μου και η αναλυτική μου προσέγγιση γνώρισαν σημαντική εξέλιξη.

 

I.                 Από την Καταγγελία στην Πρόβλεψη (2022-2023)

Τα πρώτα άρθρα επικεντρώνονταν στην καταγγελία της διαφθοράς, του ρόλου του ΝΑΤΟ και της προπαγάνδας. Ήταν μια περίοδος που το δυτικό αφήγημα κυριαρχούσε και η φωνή της αμφισβήτησης-της Αλήθειας ουσιαστικά- ήταν μειοψηφική. Η προσέγγισή μου ήταν πιο επιθετική, πιο «αντι-ιμπεριαλιστική», με έντονο το στοιχείο της αποκάλυψης.

II. Από την Αποκάλυψη στη Γεωπολιτική Ανάλυση (2023-2024)

Καθώς ο πόλεμος εξελισσόταν και η ουκρανική αντεπίθεση αποτύγχανε, η ανάλυση άρχισε να στρέφεται στην γεωπολιτική δυναμική. Τα άρθρα για το μέλλον του ΝΑΤΟ, για την «κατάρρευση της Ουκρανίας» και για τον ρόλο της Task Force Dragon είναι ενδεικτικά. Η έμφαση δόθηκε στην  στρατιωτική πραγματικότητα, στην φθορά των ελίτ και στις γεωοικονομικές συνέπειες. Η κριτική δεν ήταν πλέον μόνο ηθική, αλλά και γεωπολιτικά τεκμηριωμένη.

 

III.Από τη Γεωπολιτική στην Σύνθεση και την Ειρήνη (2024-2026)

 Τα πιο πρόσφατα άρθρα μου χαρακτηρίζονται από μια προσπάθεια σύνθεσης. Η οικονομία ως μοχλός ειρήνης, ο ρόλος των σπάνιων γαιών, η εμπορική συμφωνία Τραμπ-ΕΕ και το κρυφό αντάλλαγμα της Ουκρανίας, δείχνουν μια στροφή στην ανάλυση της μεταπολεμικής τάξης. Η έννοια της «νεκροπολιτικής» και η «πολιτική πανούκλα» αποτελούν πιο φιλοσοφημένες προσεγγίσεις της σύγκρουσης, προσπαθώντας να την εντάξουν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διαχείρισης ζωής και θανάτου από τα σύγχρονα κράτη. Το άρθρο για τη Ρωσία που αναγνωρίζει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στο Αιγαίο, αποτελεί μια ειρωνική αλλά χαρακτηριστική κίνηση: σε έναν κόσμο που η Δύση μάς θέτει σε «πόλεμο» με τη Ρωσία, η πράξη της Μόσχας μάς υπενθυμίζει ποια είναι τα αληθινά εθνικά συμφέροντα, πέρα από δογματικές ιδεοληπτικές  αφηγήσεις.

 

Επιλογικά . ΓΙΑ ΤΗΝ ...ΕΙΡΗΝΗ ΡΕ ....  ###

Τέσσερα χρόνια μετά, η αρχική μου θέση για έναν πόλεμο που δεν είναι αυτό που δείχνει, για ένα καθεστώς διεφθαρμένο και μια Δύση που υπηρετεί τα δικά της συμφέροντα, όχι μόνο δεν διαψεύστηκε, αλλά επιβεβαιώθηκε πανηγυρικά από την ίδια την πραγματικότητα. Αυτό που εξελίχθηκε ήταν το βάθος της ανάλυσης. Από την αρχική καταγγελία, περάσαμε στη γεωπολιτική ανάγνωση και φτάνουμε σήμερα στην αναγκαιότητα της σύνθεσης και της χάραξης μιας ρεαλιστικής προοπτικής.

Το διακύβευμα πλέον δεν είναι ποιος θα κερδίσει τον πόλεμο, αλλά πώς θα οικοδομηθεί μια βιώσιμη ειρήνη. Και σε αυτή την ειρήνη, η Ελλάδα οφείλει να έχει λόγο και ρόλο, απαλλαγμένη από αφηγήματα ξένα προς το συμφέρον της, αξιοποιώντας κάθε εργαλείο –ακόμα και μια ρωσική NAVTEX– για να προασπίσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Η Ιστορία, τελικά, δεν έχει μία μόνο σωστή πλευρά. Έχει πολλές αναγνώσεις, και η δική μας οφείλει να είναι πρώτα και κύρια ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΗ.

Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, skouterisd@gmail.com, https://www.facebook.com/dimitris.skouteris.94, @skouterisd, https://skouterisd.blogspot.com. Συγγραφέας του βιβλίου:  Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK ). Η Επίδραση του στη Μείωση του Δημόσιου Χρέους. Η συμβολή του στην Οικονομική Ανάπτυξη