Τα τρία Megatrends που αλλάζουν τα πάντα

 

Τα τρία Megatrends που αλλάζουν τα πάντα… και ουδείς τα συζητά.

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

Διάβασα πρόσφατα τρεις ενδιαφέρουσες αναλύσεις. Τις παρουσιάζω περιληπτικά ως τροφή για σκέψη. Η εικόνα που σχηματίζουν είναι αποκαλυπτική.

       1. Η Ιαπωνία του 1989 και οι ΗΠΑ του 2026

Το 1985, οι οκτώ (8) από τις  δέκα (10) πιο ισχυρές επιχειρήσεις του κόσμου ήταν Ιαπωνικές. Η NTT άξιζε όσο οι 8 μεγαλύτερες επιχειρήσεις των ΗΠΑ μαζί. Το Τόκιο είχε ξεπεράσει τη Νέα Υόρκη. Όλοι έλεγαν: «Ο 21ος αιώνας θα είναι ιαπωνικός». …Και τότε επιβλήθηκε η Συμφωνία Plaza (1985),που οδήγησε σε άνοδο του γιεν, στην φούσκα, στο κραχ, και στα 30 χρόνια στασιμότητας της Ιαπωνικής οικονομίας.

Σήμερα, η Google μόνη της αξίζει περισσότερο από το ΑΕΠ της Ιαπωνίας και της Ινδίας μαζί. Στο αμερικανικό χρηματιστήριο συγκεντρώνεται  το 60% της παγκόσμιας κεφαλαιοποίησης – το 1985 η Ιαπωνία είχε φτάσει στο 45% και μετά κατέρρευσε. Το ερώτημα που εκ των πραγμάτων τίθεται: επαναλαμβάνεται η ίδια ιστορία με διαφορετικούς δρώντες;

2.Η Τεχνητή νοημοσύνη όμηρος ενός εξαρτήματος,

                      του ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΗ   

Φανταστείτε έναν μετασχηματιστή. Είναι εκείνο το κυλινδρικό εξάρτημα πάνω στους στύλους της ΔΕΗ ή μέσα σε μια ηλεκτρική εγκατάσταση. Χωρίς αυτόν, το ρεύμα δεν μπορεί να αλλάξει τάση και να φτάσει στο σπίτι , στο νοσοκομείο, στο εργοστάσιο, στο Data Center.

Αυτή η «απλή» κατασκευή είναι σήμερα το μεγαλύτερο εμπόδιο για την τεχνητή νοημοσύνη. Γιατί; Η Κίνα φτιάχνει το 60% όλων των μετασχηματιστών παγκοσμίως. Οι ΗΠΑ μόλις το 20%. Αποτέλεσμα: αν μια αμερικανική εταιρεία παραγγείλει σήμερα έναν μεγάλο μετασχηματιστή για ένα Data Center  τεχνητής νοημοσύνης, θα τον παραλάβει σε πέντε χρόνια, όταν για να «χτίσει» ολόκληρο το κέντρο, χρειάζεται μόλις ενάμιση χρόνο.

Η αλήθεια είναι απλή: περισσότερα από τα μισά  Data Centers της ΑΙ των ΗΠΑ που σχεδιάστηκαν να «χτιστούν» το 2026 έχουν ήδη αναβληθεί ή ακυρωθεί. Δεν οφείλεται σε έλλειψη χρηματοδότησης – οι κολοσσοί της τεχνολογίας έχουν διαθέσιμα 650 δισεκατομμύρια δολάρια. Φταίει ότι το πιο κρίσιμο υλικό κομμάτι της υποδομής βρίσκεται στα χέρια της Κίνας. Χωρίς μετασχηματιστή, δεν υπάρχει ενέργεια. Χωρίς ενέργεια, δεν υπάρχει τεχνητή νοημοσύνη.

  3. Η καταστροφική αντίφαση του καπιταλισμού στις ΗΠΑ  

Ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει να κάνει δύο εντελώς αντίθετα πράγματα ταυτόχρονα.

Από τη μία, θέλει να μειώσει κατά πολύ το τεράστιο χρέος της Αμερικής (39 τρισ. δολάρια). Ο μόνος τρόπος για να γίνει αυτό είναι να πέσει η αξία του δολαρίου – και για να πέσει το δολάριο, χρειάζεται να επιβληθούν χαμηλά επιτόκια.

Από την άλλη, με τον πόλεμο κατά του Ιράν, προκάλεσε την άνοδο  των τιμών  του πετρελαίου. Αυτό όμως προκαλεί πληθωρισμό. Και όταν έρχεται πληθωρισμός, η Κεντρική Τράπεζα της Αμερικής (η Fed) δεν μπορεί να μειώσει τα επιτόκια – συνήθως τα ανεβάζει.

Ο απερχόμενος πρόεδρός της Fed, Τζερόμ Πάουελ, το είπε καθαρά: οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό ανεβαίνουν, οπότε εγώ τα επιτόκια δεν τα μειώνω. Έτσι, το ένα χέρι του Τραμπ σπρώχνει προς τα χαμηλά επιτόκια, το άλλο χέρι τα σπρώχνει προς τα πάνω. Και στο τέλος, το χρέος όχι μόνο δεν μειώνεται αλλά μπορεί και να γίνει μη διαχειρίσιμο.

                 Η πραγματική αδυναμία των ΗΠΑ σήμερα

Το συμπέρασμα από όλα τα παραπάνω είναι ότι  οι ΗΠΑ υπό τον Τραμπ και τους ολιγάρχες της τεχνολογίας βρίσκονται μπροστά σε μια σκληρή πραγματικότητα: δεν μπορούν πλέον να επιβάλλουν τις επιλογές τους σε κανένα σημαντικό μέτωπο.

• Απέναντι στην Κίνα: Η Ουάσιγκτον εξαρτάται από το Πεκίνο ακόμα και για το βασικότερο εξάρτημα της ενέργειας (τον μετασχηματιστή). Όσο κι αν φωνάζει για «αποσύνδεση», η βιομηχανία της στέκεται πάνω σε κινεζικές πρώτες ύλες, εξαρτήματα και χρόνους παράδοσης που ορίζει το Πεκίνο. Η Κίνα δεν χρειάζεται καν να απειλήσει – αρκεί να μην κάνει τίποτα, και η ίδια η καθυστέρηση σκοτώνει τα σχέδια των ΗΠΑ.
• Απέναντι στη Ρωσία: Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αναγκάσουν τη Ρωσία σε υποχώρηση. Η Ευρώπη ήδη γερασμένη και παρακμασμένη εμφανίζει σημάδια έντονης αποσύνθεσης. Η Ουκρανία εξαντλείται-επιχειρούν να στείλουν στο μέτωπο τις Ουκρανές για να καλύψουν τις τεράστιές ελλείψεις τους σε προσωπικό των ενόπλων δυνάμεων. Οι ΗΠΑ δεν έχουν πλέον τη βιομηχανική επάρκεια παραγωγής ακόμα και πυρομαχικών στον ρυθμό που απαιτεί ο πόλεμος. Η ρωσική οικονομία, παρά τις κυρώσεις, βρήκε διέξοδο μέσω Κίνας, Ινδίας και λοιπών χωρών των BRICS.
• Απέναντι στο Ιράν: Κάθε χτύπημα ή πίεση στο Ιράν ανεβάζει την τιμή του πετρελαίου – κι αυτό πυροδοτεί πληθωρισμό μέσα στην ίδια την Αμερική. Η Ουάσιγκτον είναι όμηρος της ίδιας της της στρατηγικής: όσο σφίγγει τον κλοιό γύρω από την Τεχεράνη, τόσο οδηγείται στον αυτοχειριασμό.
• Στο Ουκρανικό: Η μεγαλύτερη αδυναμία είναι πολιτική. Η Δύση δεν μπορεί να λειτουργήσει ενιαία. Η Σλοβακία, η Γαλλία ακόμα και η Γερμανία έχουν διαφορετικά συμφέροντα. Ο Τραμπ δεν μπορεί να επιβάλει μια ενιαία γραμμή ούτε στους «συμμάχους» του.

Τα γεγονότα παρουσιάζουν  ολόγυμνη την Αλήθεια: Οι ΗΠΑ είχαν   την δυνατότητα επιβολής και να εισπράττουν το «Yes Sir ». Σήμερα, όμως, εισπράττουν το «όχι» ή στην καλύτερη περίπτωση «περιμένετε μέχρι να αποφασίσουμε». Δυστυχώς για τις ΗΠΑ στην περίπτωσή τους επιβεβαιώνεται η διαχρονική πρακτική: Οι αυτοκρατορίες να είναι πάντα οι τελευταίες που αντιλαμβάνονται την πτώση τους.

Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, skouterisd@gmail.com, https://www.facebook.com/dimitris.skouteris.94,  @skouterisd, https://skouterisd.blogspot.com.

Συγγραφέας του βιβλίου:  Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK ). Η Επίδραση του στη Μείωση του Δημόσιου Χρέους. Η συμβολή του στην Οικονομική Ανάπτυξη