ΑΕΠ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΆΥΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

 Το ΑΕΠ Γνώσης και πώς η άυλη οικονομία ξαναγράφει τους κανόνες 

                                  του πλούτου και του χρέους.

(Πηγή: Tokens measuring computing usage have rapidly become the new primary currency of the AI digital economy. (Illustration: CNA/Li Lyn Tan https://www.channelnewsasia.com/east-asia/ai-tokens-token-economy-china-6159196)

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

Βρισκόμαστε στην καρδιά του 21ου αιώνα, σε μια εποχή που σημαδεύεται από την έκρηξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, των προηγμένων δικτύων και της βιοτεχνολογίας, όμως το εργαλείο με το οποίο μετράμε την οικονομική μας επιτυχία παραμένει κολλημένο στο παρελθόν . Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), ο παραδοσιακός δείκτης που υιοθετήθηκε παγκοσμίως στον 20^ο αιώνα, σχεδιάστηκε για να μετρά μια οικονομία γραμμών παραγωγής, εργοστασίων και υλικών αγαθών. Στη σημερινή ψηφιακή και γνωσιακή πραγματικότητα, το κλασικό ΑΕΠ αδυνατεί να αποτυπώσει τον πραγματικό πλούτο που παράγεται, λειτουργώντας με σοβαρές και επικίνδυνες αδυναμίες .

Οι εγγενείς περιορισμοί του ΑΕΠ είναι πλέον ορατοί σε κάθε επίπεδο της κοινωνικής και οικονομικής ζωής . Πρώτον, αποτελεί ένα καθαρά ποσοτικό μέγεθος που αγνοεί πλήρως την κατανομή του πλούτου και τις κοινωνικές ανισότητες . Δεύτερον, προσπερνά παράγοντες θεμελιώδεις για την ανθρώπινη ευημερία, όπως η ποιότητα της εκπαίδευσης, η δημόσια υγεία και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα . Είναι μάλιστα τόσο στρεβλός ο τρόπος υπολογισμού του, ώστε δραστηριότητες που βλάπτουν την κοινωνία —όπως το οικονομικό κόστος καθαρισμού μετά από μια οικολογική καταστροφή— να καταγράφονται ως θετική οικονομική δραστηριότητα που αυξάνει το ΑΕΠ . Τέλος, αφήνει στο σκοτάδι την τεράστια δεξαμενή της «σκιώδους οικονομίας», της μη αμειβόμενης οικιακής εργασίας και της εθελοντικής προσφοράς, οι οποίες όμως είναι απαραίτητες για τη λειτουργία κάθε κοινωνικού ιστού .

Για να γεφυρωθεί αυτό το χάσμα, εισάγεται ένας νέος, συμπληρωματικός δείκτης: το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK) . Το ΑΕΠΓ ορίζεται ως το συνολικό νομισματικό ισοδύναμο της αγοραίας αξίας όλων των τελικών αγαθών και υπηρεσιών γνώσης που παράγονται εντός μιας χώρας. Γιατί όμως η Γνώση δεν μπορεί να θεωρηθεί, όπως ισχυρίζονται οι  κλασικοί οικονομολόγοι, ως ένα απλό οργανικό στοιχείο του υφιστάμενου κεφαλαίου; Η απάντηση κρύβεται στο γεγονός ότι η Γνώση είτε δεν αποτιμάται καθόλου σε χρήμα με τα παραδοσιακά εργαλεία, είτε ΥΠΟ αποτιμάται . Στην περίπτωση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, για παράδειγμα, τα παραδοσιακά λογιστικά συστήματα καταγράφουν μόνο τα στενά γραφειοκρατικά έξοδα κατοχύρωσης και όχι την πραγματική, πολλαπλασιαστική αξία της ίδιας της ιδέας ή της τεχνολογίας που γεννήθηκε.

Οι πρόσφατες καταιγιστικές εξελίξεις στις παγκόσμιες αγορές επιβεβαιώνουν με τον πιο πανηγυρικό τρόπο αυτή τη θεωρητική προσέγγιση. Όταν η νεοσύστατη xAI του Elon Musk- δημιουργός του Grok- αποτιμάται στο αστρονομικό ποσό των 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων έχοντας ελάχιστα τρέχοντα έσοδα, οι κλασικοί αναλυτές ισχυρίζονται ότι αυτό οφείλεται στις  «προσδοκίες» (κάποιων «επενδυτών»). Στην πραγματικότητα, όμως, η αγορά δεν τιμολογεί τα έσοδα, αλλά το Γνωσιακό Απόθεμα: την αρχιτεκτονική του υπερυπολογιστή της, τους αλγορίθμους και τη ζωντανή ροή δεδομένων από τα 600 εκατομμύρια χρήστες της πλατφόρμας Χ, που αποτελεί μια πολύτιμη βάση κοινωνικής γνώσης. Το ίδιο φαινόμενο συναντάμε σε κολοσσούς όπως η Nvidia, η Meta και η Palantir. Οι επιχειρήσεις αυτές δεν αποτιμώνται για τις υλικές υποδομές ή το hardware τους, αλλά για τα άυλα περιουσιακά τους στοιχεία, όπως η αρχιτεκτονική CUDA, τα ανοιχτά μοντέλα Llama και οι αλγόριθμοι λήψης αποφάσεων.

Την ίδια στιγμή, στην άλλη πλευρά του πλανήτη, η Κίνα εφαρμόζει ένα Εθνικό Σχέδιο που μετατρέπει τη χώρα σε ένα απέραντο «Εργοστάσιο Tokens». Με την ημερήσια παραγωγή να ξεπερνά τα 140 τρισεκατομμύρια tokens από μοντέλα όπως το Doubao της ByteDance, και με το Mini Max M3 να θριαμβεύει σε διεθνή benchmarks κώδικα ξεπερνώντας  αμερικανικά frontier μοντέλα, γίνεται σαφές ότι τα tokens αποτελούν πλέον τη νέα μονάδα μέτρησης της παραγωγικής ισχύος αποτιμημένη πλέον σε χρήμα.

Η αυξανόμενη σημασία των tokens υπογραμμίστηκε περαιτέρω τον Μάρτιο του 2026, όταν η Κίνα υιοθέτησε επίσημα τον όρο «ciyuan» (ci + yuan)  για τα tokens AI – συνδυάζοντας την κινεζική μετάφραση της «λέξης» με τη νομισματική μονάδα της χώρας, το γουάν. Η ονομασία αυτή δηλώνει ότι τα tokens αντιμετωπίζονται ταυτόχρονα και ως ένα από τα μέσα της δραστηριότητας AI, αλλά και ως μια μονάδα οικονομικής αξίας στην αναδυόμενη οικονομία AI της Κίνας.

Η China Telecom, ένας από τους τρεις μεγάλους κρατικούς φορείς κινητής τηλεφωνίας στην  Κίνα, παρουσίασε εμπορικά  προγράμματα τιμολόγησης  tokens που απευθύνονται σε ένα ευρύ φάσμα πελατών. Τα προγράμματα αυτά σχεδιασμένα για καθημερινές εργασίες AI ξεκινούν από 9,9 γουάν ($1,45) το μήνα για 10 εκατομμύρια tokens, φτάνοντας τα 49,9 γουάν για 80 εκατομμύρια tokens. Τα προγράμματα που απευθύνονται σε επιχειρήσεις, υποστηρίζοντας εφαρμογές όπως βοηθούς κώδικα και ανάπτυξη agents AI, κυμαίνονται από 39,9 έως 299,9 γουάν το μήνα και περιλαμβάνουν μεταξύ 15 εκατομμυρίων και 250 εκατομμυρίων tokens. Οι όποιες εισπράξεις σε γουάν θα αθροισθούν στο υπάρχον ΑΕΠ της Κίνας και ιδού το μεγαλείο του ΑΕΠΓνώσης στην πράξη.  

Τα tokens γίνονται για την AI αυτό που είναι οι κιλοβατώρες για την ηλεκτρική ενέργεια ή τα gigabyte για τα δεδομένα κινητής τηλεφωνίας . Η Γνώση έχει βιομηχανοποιηθεί και έχει καταστεί ο κύριος Παραγωγικός Συντελεστής  της παγκόσμιας οικονομίας, υποσκελίζοντας τη γη, την παραδοσιακή εργασία και το φυσικό κεφάλαιο .

Τι θα συνέβαινε, λοιπόν, αν αυτόν τον τεράστιο άυλο πλούτο της Γνώσης τον αποτιμούσαν σωστά και προστίθετο στο υπάρχον, συμβατικό ΑΕΠ της κάθε χώρας ; Η πιο άμεση και καταλυτική συνέπεια θα ήταν η εκθετική διεύρυνση της παραγωγικής βάσης μιας χώρας . Με την ενσωμάτωση του ΑΕΠΓ, ο παρονομαστής του κρίσιμου οικονομικού λόγου Χρέους προς ΑΕΠ μεγαλώνει αυτόματα . Αυτό οδηγεί σε μια άμεση, μαθηματική μείωση της ποσοστιαίας σχέσης του δημοσίου χρέους, χωρίς να χρειαστεί να εφαρμοστούν καταστροφικές πολιτικές λιτότητας, οριζόντιες περικοπές ή νέα μνημόνια .

Η μείωση αυτής της ποσοστιαίας σχέσης επιφέρει μια σειρά από εξαιρετικά θετικές συνέπειες για την οικονομία και την κοινωνία. Επιγραμματικά, η χώρα αποκτά άμεσα μεγαλύτερη αξιοπιστία στις διεθνείς αγορές ομολόγων, γεγονός που μειώνει το κόστος δανεισμού και τα επιτόκια. Παράλληλα, βελτιώνεται η δημοσιονομική κατάσταση και απελευθερώνεται πολύτιμος χώρος στον κρατικό προϋπολογισμό, καθώς περιορίζεται η ανάγκη για υπέρογκες τοκοχρεωλυτικές δαπάνες . Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι αποκαθίσταται η δημοσιονομική ελευθερία, επιτρέποντας στο κράτος να μετατοπίσει τους πόρους του από την απλή εξυπηρέτηση του χρέους προς μακροπρόθεσμες, παραγωγικές επενδύσεις στα κοινωνικά αγαθά . Τα χρήματα αυτά μπορούν πλέον να κατευθυνθούν στην παιδεία, στη δημόσια υγεία, στην έρευνα στην αειφόρο ανάπτυξη, θωρακίζοντας την κοινωνική συνοχή και εξασφαλίζοντας μια βιώσιμη ευημερία για τις μελλοντικές γενιές .

Η εμμονική προσκόλληση στο παραδοσιακό ΑΕΠ αποτελεί μια αναχρονιστική και επικίνδυνη προσέγγιση που μας εγκλωβίζει σε τεχνητά οικονομικά αδιέξοδα, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί συνθήκες πλουτισμού σε οντότητες (τράπεζες-Funds- χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς) που «αγοράζουν -πουλάνε – νοικιάζουν χρήμα» . Η μετάβαση στην Οικονομία της Γνώσης απαιτεί μια θαρραλέα μετατόπιση: από την τυφλή ποσοτική μεγέθυνση στην ποιοτική ευημερία . Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης δεν είναι μια θεωρητική πολυτέλεια, αλλά ένα αναγκαίο, σύγχρονο εργαλείο για να αποτιμήσουμε τον πραγματικό πλούτο των εθνών και να θέσουμε την οικονομία στην υπηρεσία της κοινωνίας και του ανθρώπου.

Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, skouterisd@gmail.com, https://www.facebook.com/dimitris.skouteris.94, @skouterisd, https://skouterisd.blogspot.com. Συγγραφέας των βιβλίων 1, Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK ). Η Επίδραση του στη Μείωση του Δημόσιου Χρέους. Η συμβολή του στην Οικονομική Ανάπτυξη.

2. Η Αγάπη ήταν που μας κράτησε Όρθιους. Αγάπη, Αλήθεια, Αγώνας, Απώλεια, Αθανασία. Νίκη ή Ήττα;

3. Η Κυρά Νοημοσύνη (παιδικό)