Τα τρία Megatrends που αλλάζουν τα πάντα

 

Τα τρία Megatrends που αλλάζουν τα πάντα… και ουδείς τα συζητά.

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

Διάβασα πρόσφατα τρεις ενδιαφέρουσες αναλύσεις. Τις παρουσιάζω περιληπτικά ως τροφή για σκέψη. Η εικόνα που σχηματίζουν είναι αποκαλυπτική.

       1. Η Ιαπωνία του 1989 και οι ΗΠΑ του 2026

Το 1985, οι οκτώ (8) από τις  δέκα (10) πιο ισχυρές επιχειρήσεις του κόσμου ήταν Ιαπωνικές. Η NTT άξιζε όσο οι 8 μεγαλύτερες επιχειρήσεις των ΗΠΑ μαζί. Το Τόκιο είχε ξεπεράσει τη Νέα Υόρκη. Όλοι έλεγαν: «Ο 21ος αιώνας θα είναι ιαπωνικός». …Και τότε επιβλήθηκε η Συμφωνία Plaza (1985),που οδήγησε σε άνοδο του γιεν, στην φούσκα, στο κραχ, και στα 30 χρόνια στασιμότητας της Ιαπωνικής οικονομίας.

Σήμερα, η Google μόνη της αξίζει περισσότερο από το ΑΕΠ της Ιαπωνίας και της Ινδίας μαζί. Στο αμερικανικό χρηματιστήριο συγκεντρώνεται  το 60% της παγκόσμιας κεφαλαιοποίησης – το 1985 η Ιαπωνία είχε φτάσει στο 45% και μετά κατέρρευσε. Το ερώτημα που εκ των πραγμάτων τίθεται: επαναλαμβάνεται η ίδια ιστορία με διαφορετικούς δρώντες;

2.Η Τεχνητή νοημοσύνη όμηρος ενός εξαρτήματος,

                      του ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΤΗ   

Φανταστείτε έναν μετασχηματιστή. Είναι εκείνο το κυλινδρικό εξάρτημα πάνω στους στύλους της ΔΕΗ ή μέσα σε μια ηλεκτρική εγκατάσταση. Χωρίς αυτόν, το ρεύμα δεν μπορεί να αλλάξει τάση και να φτάσει στο σπίτι , στο νοσοκομείο, στο εργοστάσιο, στο Data Center.

Αυτή η «απλή» κατασκευή είναι σήμερα το μεγαλύτερο εμπόδιο για την τεχνητή νοημοσύνη. Γιατί; Η Κίνα φτιάχνει το 60% όλων των μετασχηματιστών παγκοσμίως. Οι ΗΠΑ μόλις το 20%. Αποτέλεσμα: αν μια αμερικανική εταιρεία παραγγείλει σήμερα έναν μεγάλο μετασχηματιστή για ένα Data Center  τεχνητής νοημοσύνης, θα τον παραλάβει σε πέντε χρόνια, όταν για να «χτίσει» ολόκληρο το κέντρο, χρειάζεται μόλις ενάμιση χρόνο.

Η αλήθεια είναι απλή: περισσότερα από τα μισά  Data Centers της ΑΙ των ΗΠΑ που σχεδιάστηκαν να «χτιστούν» το 2026 έχουν ήδη αναβληθεί ή ακυρωθεί. Δεν οφείλεται σε έλλειψη χρηματοδότησης – οι κολοσσοί της τεχνολογίας έχουν διαθέσιμα 650 δισεκατομμύρια δολάρια. Φταίει ότι το πιο κρίσιμο υλικό κομμάτι της υποδομής βρίσκεται στα χέρια της Κίνας. Χωρίς μετασχηματιστή, δεν υπάρχει ενέργεια. Χωρίς ενέργεια, δεν υπάρχει τεχνητή νοημοσύνη.

  3. Η καταστροφική αντίφαση του καπιταλισμού στις ΗΠΑ  

Ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει να κάνει δύο εντελώς αντίθετα πράγματα ταυτόχρονα.

Από τη μία, θέλει να μειώσει κατά πολύ το τεράστιο χρέος της Αμερικής (39 τρισ. δολάρια). Ο μόνος τρόπος για να γίνει αυτό είναι να πέσει η αξία του δολαρίου – και για να πέσει το δολάριο, χρειάζεται να επιβληθούν χαμηλά επιτόκια.

Από την άλλη, με τον πόλεμο κατά του Ιράν, προκάλεσε την άνοδο  των τιμών  του πετρελαίου. Αυτό όμως προκαλεί πληθωρισμό. Και όταν έρχεται πληθωρισμός, η Κεντρική Τράπεζα της Αμερικής (η Fed) δεν μπορεί να μειώσει τα επιτόκια – συνήθως τα ανεβάζει.

Ο απερχόμενος πρόεδρός της Fed, Τζερόμ Πάουελ, το είπε καθαρά: οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό ανεβαίνουν, οπότε εγώ τα επιτόκια δεν τα μειώνω. Έτσι, το ένα χέρι του Τραμπ σπρώχνει προς τα χαμηλά επιτόκια, το άλλο χέρι τα σπρώχνει προς τα πάνω. Και στο τέλος, το χρέος όχι μόνο δεν μειώνεται αλλά μπορεί και να γίνει μη διαχειρίσιμο.

                 Η πραγματική αδυναμία των ΗΠΑ σήμερα

Το συμπέρασμα από όλα τα παραπάνω είναι ότι  οι ΗΠΑ υπό τον Τραμπ και τους ολιγάρχες της τεχνολογίας βρίσκονται μπροστά σε μια σκληρή πραγματικότητα: δεν μπορούν πλέον να επιβάλλουν τις επιλογές τους σε κανένα σημαντικό μέτωπο.

• Απέναντι στην Κίνα: Η Ουάσιγκτον εξαρτάται από το Πεκίνο ακόμα και για το βασικότερο εξάρτημα της ενέργειας (τον μετασχηματιστή). Όσο κι αν φωνάζει για «αποσύνδεση», η βιομηχανία της στέκεται πάνω σε κινεζικές πρώτες ύλες, εξαρτήματα και χρόνους παράδοσης που ορίζει το Πεκίνο. Η Κίνα δεν χρειάζεται καν να απειλήσει – αρκεί να μην κάνει τίποτα, και η ίδια η καθυστέρηση σκοτώνει τα σχέδια των ΗΠΑ.
• Απέναντι στη Ρωσία: Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αναγκάσουν τη Ρωσία σε υποχώρηση. Η Ευρώπη ήδη γερασμένη και παρακμασμένη εμφανίζει σημάδια έντονης αποσύνθεσης. Η Ουκρανία εξαντλείται-επιχειρούν να στείλουν στο μέτωπο τις Ουκρανές για να καλύψουν τις τεράστιές ελλείψεις τους σε προσωπικό των ενόπλων δυνάμεων. Οι ΗΠΑ δεν έχουν πλέον τη βιομηχανική επάρκεια παραγωγής ακόμα και πυρομαχικών στον ρυθμό που απαιτεί ο πόλεμος. Η ρωσική οικονομία, παρά τις κυρώσεις, βρήκε διέξοδο μέσω Κίνας, Ινδίας και λοιπών χωρών των BRICS.
• Απέναντι στο Ιράν: Κάθε χτύπημα ή πίεση στο Ιράν ανεβάζει την τιμή του πετρελαίου – κι αυτό πυροδοτεί πληθωρισμό μέσα στην ίδια την Αμερική. Η Ουάσιγκτον είναι όμηρος της ίδιας της της στρατηγικής: όσο σφίγγει τον κλοιό γύρω από την Τεχεράνη, τόσο οδηγείται στον αυτοχειριασμό.
• Στο Ουκρανικό: Η μεγαλύτερη αδυναμία είναι πολιτική. Η Δύση δεν μπορεί να λειτουργήσει ενιαία. Η Σλοβακία, η Γαλλία ακόμα και η Γερμανία έχουν διαφορετικά συμφέροντα. Ο Τραμπ δεν μπορεί να επιβάλει μια ενιαία γραμμή ούτε στους «συμμάχους» του.

Τα γεγονότα παρουσιάζουν  ολόγυμνη την Αλήθεια: Οι ΗΠΑ είχαν   την δυνατότητα επιβολής και να εισπράττουν το «Yes Sir ». Σήμερα, όμως, εισπράττουν το «όχι» ή στην καλύτερη περίπτωση «περιμένετε μέχρι να αποφασίσουμε». Δυστυχώς για τις ΗΠΑ στην περίπτωσή τους επιβεβαιώνεται η διαχρονική πρακτική: Οι αυτοκρατορίες να είναι πάντα οι τελευταίες που αντιλαμβάνονται την πτώση τους.

Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, skouterisd@gmail.com, https://www.facebook.com/dimitris.skouteris.94,  @skouterisd, https://skouterisd.blogspot.com.

Συγγραφέας του βιβλίου:  Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK ). Η Επίδραση του στη Μείωση του Δημόσιου Χρέους. Η συμβολή του στην Οικονομική Ανάπτυξη

Δικαίωση της θεωρίας μου για το ΑΕΠΓνώσης

      

Η Δικαίωση της θεωρίας μου για το ΑΕΠΓνώσης.

Το Token ως το Νέο Παγκόσμιο Νόμισμα Γνώσης

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

Για δεκαετίες, η οικονομική επιστήμη αγνοούσε τον αόρατο πλούτο. Σήμερα, η ιστορία με δικαιώνει. Η εμφάνιση της Τεχνητής Νοημοσύνης επιβεβαιώνει τη θεωρία μου:

 η γνώση δεν είναι πια κάτι αφηρημένο, αλλά μια μετρήσιμη μονάδα που ονομάζεται Token.

Στο βιβλίο μου για το ΑΕΠ-Γνώσης, πρότεινα ότι η οικονομία μας αποτελείται από τρεις πυλώνες που πλέον μετριούνται με tokens:

·        Κ1  (Άμεση Παραγωγή Γνώσης): Εδώ καταγράφεται η αξία των αλγορίθμων και των πατεντών. Τα tokens που καταναλώνει πχ μια biotech εταιρεία δεν είναι πια «χαμένα λεφτά», αλλά επένδυση σε κεφάλαιο γνώσης. Τα tokens που παράγουν μοντέλα όπως το Grok ή το Doubao είναι το άμεσο προϊόν της έρευνας και ανάπτυξης.

·        Κ2 (Τομείς Έντασης Γνώσης): Μετρά την προστιθέμενη αξία κλάδων όπως η πληροφορική και η επιστημονική έρευνα , όπου η χρήση των tokens είναι η κύρια δραστηριότητα. Οι εταιρείες υψηλής τεχνολογίας μετατρέπουν την υπολογιστική ισχύ σε αξία.

·        Κ3 (Κοινωνική/Μη Τιμολογημένη Γνώση): Αυτό είναι το πιο επαναστατικό κομμάτι. Δίνει οικονομική αξία σε «δωρεάν» γνώση (π.χ. Open Source, Wikipedia). Τα ανοιχτά μοντέλα (Open Source) δημιουργούν τεράστια άυλη αξία που διαχέεται δωρεάν στην κοινωνία, αλλά κακώς δεν συμπεριλαμβάνονται στο ΑΕΠ.

Τι είναι το Token και γιατί μας αφορά;

Στον κόσμο της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), το token είναι η βασική μονάδα πληροφορίας. Κάθε φορά που ρωτάτε το ChatGPT ή το Grok της xAI , ή το DeepSeek μια ερώτηση, το σύστημα «παράγει» tokens για να σας απαντήσει. Αν το πετρέλαιο ήταν το καύσιμο της βιομηχανικής επανάστασης, τα tokens είναι το καύσιμο της επανάστασης της γνώσης. Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που η ανθρώπινη και η τεχνητή σοφία μπορούν να μετρηθούν, να τιμολογηθούν και να ανταλλαγούν σε παγκόσμια κλίμακα. Για να καταλάβετε τη δύναμή του, ας δούμε ένα απλό παράδειγμα με μερική εφαρμογή σε ΗΠΑ και Κίνα:

Αν μια εταιρεία παράγει 10 τρισεκατομμύρια tokens την ημέρα με μέση τιμή $5 ανά εκατομμύριο, δημιουργεί άμεση αξία $18 δισεκατομμυρίων το χρόνο. Αν υπολογίσουμε και τον «πολλαπλασιαστή παραγωγικότητας» (τη βοήθεια δηλαδή που δίνουν αυτά τα tokens σε άλλους εργαζόμενους), η συνολική αξία που προστίθεται στην οικονομία μπορεί να εκτοξευθεί κατά $36 δισεκατομμύρια επιπλέον.

Παραθέτω ανάρτηση στο Χ της @China Daily όπου αναφέρεται ότι ημερήσια χρήση token στην Κίνα αυξήθηκε από 1 τρισεκατομμύριο στις αρχές του 2025 σε 100 τρισεκατομμύρια μέχρι το τέλος του έτους.

China's appetite for artificial intelligence data is exploding at a scale that is beginning to reshape the economy, with daily token usage soaring from just over 1 trillion at the start of 2025 to 100 trillion by year-end, showing "exponential growth", officials said on Wednesday. #AI #tech https://bit.ly/4cXHHGi

Σήμερα μόνον στην Κίνα η ημερήσια χρήση των tokens αγγίζει τα 140 τρις. Δυστυχώς δεν υπάρχουν ακόμα ακριβή στοιχεία για τις ΗΠΑ, αλλά το ουσιώδες είναι ότι η συμβολή της Οικονομίας της Γνώσης στο παγκόσμιο ΑΕΠ είναι εκθετικά αυξανόμενη.

Η Νέα Έκδοση του "GDP Knowledge"

Ανακοινώνω τον πλήρη εμπλουτισμό του έργου μου, ενσωματώνοντας τα tokens ως την επίσημη μονάδα μέτρησης του ΑΕΠ-Γνώσης:

Μαθηματική Αναθεώρηση: Στο Κεφάλαιο 3, εισάγουμε τη νέα φόρμουλα που ενσωματώνει την αξία των tokens στο GDPK. 

Μεθοδολογία για τον Ιδιωτικό Τομέα: Παρουσιάζουμε το «Token-to-GDP-K adjustment». Αναλύουμε πώς κολοσσοί όπως η xAI και η ByteDance αποτιμώνται πλέον με βάση τη γνώση που παράγουν και όχι τα πάγια περιουσιακά τους στοιχεία. 

Πολιτική Πρόταση: Οι προτάσεις μου προς τις κυβερνήσεις επικαιροποιούνται. Η επένδυση στην παραγωγή tokens είναι ο μόνος δρόμος για να αυξηθεί το ΑΕΠ-Γνώσης, να διευρυνθεί η οικονομική βάση και να καταστεί το όποιο δημόσιο χρέος βιώσιμο μέσα από την αποτίμηση της καινοτομίας. 

Η γνώση δεν είναι πλέον ένα «άυλο σύννεφο», αλλά ένα μετρήσιμο οικονομικό μέγεθος που μπορεί να σώσει οικονομίες από τη λιτότητα των μνημονίων που μας επιβλήθηκαν στο παρελθόν. Η εποχή που η γνώση ήταν «αόρατη» τελείωσε. Το ΑΕΠ-Γνώσης είναι εδώ είναι παρόν.

 

 

Ο πολιτικός λαϊκισμός

 Η σκόπιμη σύγχυση Δικαιοσύνης- Συστήματος Απονομής Δικαιοσύνης- και Δικαστικής Εξουσίας

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

Το παρόν δοκίμιο πραγματεύεται την εννοιολογική σύγχυση μεταξύ

της Δικαιοσύνης ως Αξίας,

του Συστήματος Απονομής Δικαιοσύνης ως θεσμικού πλαισίου και

της Δικαστικής Εξουσίας ως συνταγματικού λειτουργήματος.

Υποστηρίζεται ότι η σκόπιμη ταύτιση των διακριτών αυτών επιπέδων —τόσο από την πλευρά της εκτελεστικής εξουσίας όσο και από πλειάδα πολιτικών φορέων-,  δεν υποκρύπτει  γνωσιακό σφάλμα αλλά στρατηγική απονομιμοποίησης ή ιδιοποίησης της Δικαιοσύνης. Η περίπτωση νεοπαγών ή και παλαιότερων κομμάτων  αναδεικνύει πώς ένα αξιόμαχο, συναισθηματικά φορτισμένο αίτημα «αλήθειας» μπορεί να οδηγήσει σε de facto κατάλυση της δικονομικής νομιμότητας, όταν η Δικαιοσύνη ταυτίζεται αποκλειστικά με απόλυτο ηθικό ιδεώδες, που δήθεν εκφράζεται μόνο από το οποιοδήποτε κόμμα και όχι από το σύνολο των κοινωνικών θεσμών κατά την διαδικασία λειτουργίας τους.

1. Η αναγκαία διάκριση

Κατά τη νομική και πολιτική θεωρία ( Kelsen, Fuller, Bobbio), η Δικαιοσύνη αποτελεί ρυθμιστική ιδέα — μία ανοιχτή, αδιαμφισβήτητη Αξία (ισότητα, αναλογικότητα, απονομή του οφειλόμενου). Το Σύστημα Απονομής Δικαιοσύνης περιλαμβάνει το σύνολο των μηχανισμών (Δικαστήρια εισαγγελία, Νομικοί παραστάτες, σωφρονιστικά καταστήματα, διοικητικές αρχές) που μετατρέπουν την αξία σε διαδικασία. Η Δικαστική Εξουσία είναι ένα υποσύνολο αυτού του συστήματος, που ασκείται από ανεξάρτητους δικαστές δεσμευμένους από τον νόμο και τη νομολογία και το Σύνταγμα.

Η σύγχυση των τριών επιπέδων δεν είναι αθώα. Όταν λέμε «η Δικαιοσύνη απέτυχε» εννοώντας «ένας δικαστής εξέδωσε απόφαση που δεν με ικανοποιεί», μεταθέτουμε την αξιολόγηση από το συγκεκριμένο, ανθρώπινα πεπλανημένο πόρισμα στην ίδια την ηθική βάση του πολιτεύματος.

2. Δύο μορφές σκόπιμης ταύτισης

α) Η εκτελεστική ταύτιση (συντηρητικός λαϊκισμός): Η κυβέρνηση και οι ιδεολογικοί σύμμαχοί της συχνά ταυτίζουν το υφιστάμενο σύστημα απονομής με την ίδια τη Δικαιοσύνη, προκειμένου να απαξιώσουν κάθε κριτική: «Η απόφαση ελήφθη από ανεξάρτητο δικαστή, άρα είναι δίκαιη». Έτσι, η διαδικαστική νομιμότητα μετατρέπεται σε ηθική πανάκεια και κάθε αμφισβήτηση χαρακτηρίζεται ως επίθεση κατά της Δικαιοσύνης ως αξίας.

β) Η αντισυστημική ταύτιση Δικαιοσύνης και Δικαστικής Εξουσίας (ακραίος ή και φιλελεύθερος λαϊκισμός ): Η αντισυστημική ταύτιση –που απαντάται τόσο σε χώρους κοινωνικά  ριζοσπαστικοποιημένους, όσο και σε κινήματα φιλελεύθερου ή απλώς λαϊκίστικού αντισυστημισμού– λειτουργεί με έναν κατ’ αρχήν αντίστροφο μηχανισμό από τον παρόντα διαρκώς κυβερνητικό συντηρητικό λαϊκισμό. Η συγκεκριμένη εκτελεστική εξουσία ταυτίζει την υπάρχουσα δικαιοδοτική πράξη με την ίδια τη Δικαιοσύνη, ενώ η  αντισυστημική ταύτιση  αντιπαραθέτει την Δικαιοσύνη-ως απόλυτο ηθικό ιδεώδες- στην εκάστοτε συγκεκριμένη δικαστική εξουσία. Το σχήμα είναι απλό και ισχυρό συναισθηματικά:

I.                   Αποφατική προϋπόθεση: Η δικαστική εξουσία (οι δικαστές, τα δικαστήρια, η εισαγγελία) είναι συστημικά διεφθαρμένη, πολιτικά ελεγχόμενη, δομικά ανίκανη ή σκόπιμα «συγκαλύπτουν» .

II.                 Αξιωματική θέση: Η αληθινή Δικαιοσύνη δεν έχει καμία σχέση με αυτό το σύστημα – είναι μία ανώτερη, ηθική, ουσιαστική αξία που ταυτίζεται με το «δίκαιο του πράγματος», την αλήθεια των θυμάτων, την «ιστορική» ή «κοινωνική» δικαίωση.

III.              Συμπέρασμα-πράξη: Το πολιτικό ή τα πολιτικά κόμματα  ή το πρόσωπο που εκφράζει το αίτημα αυτής της Δικαιοσύνης αυτοανακηρύσσεται ως ο μοναδικός γνήσιος φορέας της. Συνεπώς, δεν οφείλει καμία νομιμοφροσύνη στις δικαστικές αποφάσεις, ούτε δεσμεύεται από τη δικονομική νομιμότητα. Αντίθετα, η άρνηση αναγνώρισης της δίκης καθίσταται ηθικό καθήκον.

Αυτό το μοτίβο της «άρνησης νομιμότητας» των δικών από κόμματα που διεκδικούν να εκφράζουν την αληθινή δικαιοσύνη έχει εμφανιστεί σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες – από την Ιταλία (κινήματα κατά της «διεφθαρμένης δικαιοσύνης» της δεκαετίας του ’90) έως την Ουγγαρία και την Πολωνία, όπου η αντιπολίτευση κατηγορεί τα δικαστήρια ότι λειτουργούν ως «πολιτικές επιτροπές». Προφανώς βρισκόμαστε μπροστά στο φαινόμενο εισαγωγής ενός πρότυπου νέου λαϊκισμού.

Η απάντηση και αντιμετώπιση αυτού του είδους του Λαϊκισμού απαιτεί αφενός ψύχραιμη εννοιολογική αντίκρουση και αφετέρου επιστημονική προσέγγιση.

Η επιστημονική ανάλυση, λοιπόν. οφείλει να διακρίνει μεταξύ:

(α) της κριτικής προς το σύστημα απονομής δικαιοσύνης (καθυστερήσεις, επιρροές, ελλιπής εκπαίδευση, ανεπαρκείς εισαγγελικές έρευνες) – η οποία είναι θεμιτή και αναγκαία, και

(β) της άρνησης αναγνώρισης της δικαιοδοτικής νομιμότητας μίας συγκεκριμένης δίκης για λόγους που δεν αφορούν διαδικαστικές παραβιάσεις αλλά την ίδια την «ιδεολογικοπολιτική» καταγωγή των δικαστών (π.χ. «ανήκουν στο σύστημα», «διορίστηκαν από την κυβέρνηση»).

3. Γιατί η σύγχυση είναι επικίνδυνη

Επιπλέον αν γίνει δεκτή η ταύτιση (υπ' αριθμόν β), τότε οποιοδήποτε δικαστήριο, οποιαδήποτε δίκη, οποιοσδήποτε νόμος μπορεί να κριθεί εκ των προτέρων άδικος για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας. Καταλύεται η αρχή audi alteram partem(«(άκουσε και την άλλη πλευρά»), η τεκμηρίωση και η δέσμευση στον νόμο. Αντί για ένα σύστημα όπου οι πολίτες αγωνίζονται εντός των υφισταμένων διαδικασιών (ένδικα μέσα, αναθεώρηση, Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων), παράγεται ένας ηθικιστικός αυτοματισμός: «Εγώ, το κόμμα, ταυτίζομαι με την αληθινή Δικαιοσύνη, άρα όποιος με αμφισβητεί ή μου ασκεί κριτική δεν  είναι δίκαιος».

Αυτό οδηγεί σε δύο αδιέξοδα: είτε σε αυτοδικία (όχι απαραίτητα βίαιη, αλλά θεσμική – δημιουργία παράλληλων «λαϊκών δικαστηρίων» της κοινής γνώμης είτε και τηλεοπτικών σταθμών), είτε στην πλήρη απαξίωση κάθε δυνατότητας συμβιβασμού και αντιπροσώπευσης.

4. Η Δικαιοσύνη ανήκει στην Κοινωνία και όχι σε πρόσωπα.

Η διάκριση που σχετίζεται με τον πυρήνας του κράτους δικαίου. Οφείλουμε να δεχόμαστε ότι:

(α) Η Δικαστική Εξουσία συγκροτείται από ανθρώπους που ενδεχομένως  σφάλλουν, βραδύνουν, ενίοτε αδικούν — αλλά δεσμεύονται από το νόμο και την  νομολογία.

(β) Η Δικαιοσύνη ως αξία είναι το κριτήριο για να κρίνουμε το σύστημα, να το βελτιώνουμε όχι για να το καταργούμε χωρίς να το αντικαθιστούμε.

(γ) Κάθε πολιτικός φορέας που ταυτίζει τον εαυτό του με την «αληθινή Δικαιοσύνη» και αρνείται τη νομιμότητα των δικαστικών αποφάσεων προκαταβολικά εγκαταλείπει το έδαφος του δημοκρατικού διαλόγου και εισέρχεται σε μια σχέση θεμελιακής σύγκρουσης, όπου αντίπαλος δεν είναι η κυβέρνηση αλλά η ίδια η δυνατότητα ύπαρξης κράτους δικαίου, η δυνατότητα προάσπισης της αναγκαίας Κοινωνικής Συνοχής.

Η διάκριση που προτείναμε αρχικά (Δικαιοσύνη ως αξία – Σύστημα Απονομής – Δικαστική Εξουσία) δεν αποκλείει την οξεία κριτική στους δικαστές ή στο σύστημα. Αντίθετα, την καθιστά εφικτή: μπορεί κανείς να υποστηρίζει ότι η δικαστική εξουσία απέτυχε παταγωδώς στην τάδε υπόθεση. Μπορεί να ζητήσει την αντικατάσταση δικαστών, αναθεώρηση νόμων, προσφυγή σε ευρωπαϊκά δικαστήρια, ακόμη και πολιτική απονομιμοποίηση της κυβέρνησης – αλλά όχι την ακύρωση του ίδιου του δικαιοδοτικού λειτουργήματος. Οι στρατηγικές  ιδιοποίησης της ηθικής αξίας της δικαιοσύνης, τόσο από την  Κυβέρνηση όσο και από ορισμένα κόμματα υπονομεύουν εξ ίσου το κράτος δικαίου.

Σε μία δημοκρατία, η Δικαιοσύνη δεν ανήκει ούτε στην κυβέρνηση, ούτε σε κανένα κόμμα, ούτε σε κάποιο πρόσωπο. Είναι μία διαρκής διεκδίκηση, την οποία υπηρετούν –πάντα ατελώς– οι θεσμοί.

Όσο οδυνηρές κι αν είναι οι αδικίες που βιώνουν πολίτες ή ομάδες, η διεκδίκηση του δικαίου εντός των θεσμών —ακόμα και με την ταυτόχρονη ριζική κριτική τους— είναι η μόνη οδός που δεν οδηγεί σε διάρρηξη του κοινωνικού ιστού. Η εναλλακτική, δηλαδή η άρνηση της νομιμότητας κάθε απόφασης που αποκλίνει από το ηθικό αίτημα ενός κινήματος, δεν φέρνει δικαιοσύνη: φέρνει ανομία, και στην ανομία η κοινωνική συνοχή δεν καταλύεται απλώς — αντικαθίσταται από τον νόμο του ισχυρότερου . Για τον λόγο αυτόν, η προστασία της διάκρισης μεταξύ Δικαιοσύνης και Δικαστικής Εξουσίας δεν είναι υπόθεση δικαστών ή νομικών· είναι υπόθεση κάθε πολίτη που επιθυμεί να ζει σε μια κοινωνία όπου οι διαφορές λύνονται με επιχειρήματα και κανόνες

Η Ψήφος των Αποδήμων και το "ΑΕΠ της Γνώσης"

 Η Ψήφος των Αποδήμων και το "ΑΕΠ της Γνώσης"

Η πρόσφατη θεσμοθέτηση της καθολικής ψήφου των αποδήμων αποτελεί  μια πράξη τυπικής δημοκρατικής ολοκλήρωσης, αλλά και αναγνώριση ενός κεφαλαίου που η παραδοσιακή οικονομία αδυνατεί να μετρήσει.

Σήμερα, η Ελλάδα και ο Ελληνισμός δεν εκτείνονται μόνο στα γνωστά γεωγραφικά  όρια, αλλά παντού όπου παράγεται γνώση, καινοτομία και πολιτισμός από ελληνικά χέρια και μυαλά. Ωστόσο ένα ερώτημα παραμένει : Πώς μετουσιώνεται  αυτός ο άυλος πλούτος σε εθνική οικονομική ισχύ;

Η απάντηση βρίσκεται στην ανάγκη υιοθέτησης ενός νέου μακροοικονομικού δείκτη: του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος Γνώσης (GDPK).

Για δεκαετίες, η Ελλάδα υπέφερε από τη "δημιουργική λογιστική" των αγορών και την εμμονή στο παραδοσιακό ΑΕΠ, το οποίο αντιμετωπίζει την παιδεία και την έρευνα ως "δαπάνη" και όχι ως επένδυση. 

Αυτή η κοντόφθαλμη προσέγγιση οδήγησε στα Μνημόνια, στην κοινωνική αποσύνθεση και στην υποβάθμιση της εθνικής μας αξιοπρέπειας. Σήμερα, στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Ψηφιακής Οικονομίας, το να μετράμε τον πλούτο μιας χώρας μόνο με βάση την κατανάλωση και την παραγωγή υλικών αγαθών είναι σαν να προσπαθούμε να προηγηθούμε στον 21ο αιώνα με χάρτες του 19ου.

Το GDPK-ΑΕΠΓΝΩΣΗΣ- έρχεται να διορθώσει αυτά τα δομικά "τυφλά σημεία". Ενσωματώνοντας την αξία της έρευνας, των πνευματικών δικαιωμάτων, αλλά και της κοινωνικής γνώσης που παράγεται εθελοντικά (όπως το λογισμικό ανοιχτού κώδικα), το GDPK-ΑΕΠ ΓΝΩΣΗΣ- διευρύνει τον παρονομαστή της εθνικής μας οικονομίας. Το αποτέλεσμα; Μια ρεαλιστική μείωση του λόγου Χρέους προς ΑΕΠ, χωρίς την ανάγκη για οριζόντιες περικοπές που φτωχοποιούν πολίτες.

Οι απόδημοι Έλληνες, που τώρα καλούνται να καθορίσουν το μέλλον της χώρας με την ψήφο τους, αποτελούν την ενσάρκωση αυτής της Οικονομίας της Γνώσης. Είναι οι φορείς ενός πνευματικού κεφαλαίου που παράγεται, αλλά δεν καταγράφεται πουθενά στους εθνικούς λογαριασμούς. 

Η ενσωμάτωση του GDPK θα επέτρεπε στην Ελλάδα να αναδείξει την πραγματική της δημοσιονομική ικανότητα, προσελκύοντας επενδύσεις υψηλής αξίας και τερματίζοντας την εξάρτηση από το δανειακό  "οξυγόνο".

Σε μια περίοδο που η Ευρώπη αναζητά νέες πηγές ανάπτυξης, η Ελλάδα έχει την ιστορική ευκαιρία να ηγηθεί. Η πρόταση για το GDPK-ΑΕΠΓΝΩΣΗΣ  δεν είναι απλώς μια οικονομική θεωρία· είναι μια πράξη εθνικής δικαίωσης. Είναι ο δρόμος για να περάσουμε από την "ανάπτυξη των αριθμών" στην "ευημερία των ανθρώπων". Η ψήφος των αποδήμων είναι η αρχή· η μέτρηση της γνώσης τους είναι η συνέχεια.

---

ΕΕ: ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ

 

ΕΕ: ΝΤΡΟΠΗ ΣΑΣ

ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΝΤΡΟΠΗ ΜΑΣ ΠΟΥ ΣΑΣ ΑΝΕΧΟΜΑΣΤΕ  

Δεν χρειαζόμαστε τέτοια ΕΕ.

Αι σ@@@**@@ Κάλλας- Φον ντερ Λάιεν και λοιποί συνοδοιπόροι τους στην ΕΕ.

                 ( Ο ΘΡΗΝΟΣ ΤΩΝ ΓΟΝΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΠΟΥ ΔΟΛΟΦΟΝΗΣΑΝ ΟΙ ΗΠΑ ΣΤΟ                       ΙΡΑΝ )

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

Η Kaja Kallas εκφράζει ανησυχίες για τις «απερίσκεπτες κινήσεις» του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ. Ας μιλήσουμε λοιπόν  για την Υποκρισία της ελίτ της ΕΕ:

• 168 παιδιά μαθητές του Ιράν σφαγιάστηκαν-δολοφονήθηκαν από όπλα των ΗΠΑ. Γέφυρες χτυπήθηκαν. Υποδομές ύδρευσης στοχοποιήθηκαν. Καταδίκη από την ΕΕ: Καμία. Δράση από την ΕΕ: Κυρώσεις κατά του θύματος. Αυτη είναι η νέα Ηθική της Ευρωπαϊκής ένωσης.

• Το Ιράν λέει ότι το Ορμούζ είναι ανοιχτό· οι ΗΠΑ λένε ότι είναι αποκλεισμένο και κατάσχουν πλοία. Αντίδραση της ΕΕ: Σιωπή και την «ουρά στα σκέλια».

• Το Π. Ναυτικό των ΗΠΑ χτυπά το πλοίο Dena «για πλάκα», ναυτικοί-άνθρωποι πεθαίνουν. Αντίδραση της ΕΕ: Σιωπή.

• Εντάλματα της Διεθνούς Ποινικής Δικαιοσύνης για ισραηλινούς ηγέτες. Αντίδραση της ΕΕ: Επίσκεψη και αγκαλιές αλλά και πωλήσεις Γερμανικών όπλων στο Ισραήλ..

• Γενοκτονία σε ζωντανή μετάδοση από τη Γάζα. Αντίδραση της ΕΕ: Σύλληψη φοιτητών που διαμαρτύρονται γι’ αυτήν την γενοκτονία.

• Η απερίγραπτη Kaja Kallas  δίνει διαλέξεις για την δήθεν «ελευθερία της ναυσιπλοΐας» ενώ χειροκροτεί έναν ναυτικό αποκλεισμό που προκαλεί λιμό με θύματα εκατομμύρια ανθρώπους.

• Η αποστολή ASPIDES της ΕΕ « προστατεύει» το εμπόριο, αλλά στην ουσία προστατεύει τους εγκληματίες πολέμου που βομβαρδίζουν  λιμάνια, σχολεία, πανεπιστήμια, το Ινστιτούτο Παστέρ του Ιράν, νοσοκομεία Αντίδραση της ΕΕ: Σιωπή και την «ουρά στα σκέλια»

• Η ΕΕ της Κάλλας-της Φον ντερ Λάιεν ξεπούλησε την ψυχή της-την παράδοσή της-τον ανθρωπισμό της, και η απόδειξη γράφτηκε και με το αίμα των παιδιών του Μινάμπ.

ΑΥΤΗ Η ΠΑΡΑΚΜΙΑΚΗ Ε.Ε. ΠΝΕΕΙ ΤΑ ΛΟΙΣΘΙΑ .

 Ή ΘΑ ΑΛΛΑΞΕΙ    Ή ΘΑ ΔΙΑΛΥΘΕΙ.

ΤΑ ΔΥΟ ΜΟΝΤΕΛΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ STEM

 Δύο αντίθετα Μοντέλα διαχείρισης των Επιστημών STEM απο ΗΠΑ και Κίνα (2026)

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

Μια βασική διαπίστωση είναι ότι η επιστημονική έρευνα δεν αναπτύσσεται σε κοινωνικό και πολιτικό κενό. Τα μοντέλα διαχείρισης  των επιστημών STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics που αποτελούν μια διεπιστημονική προσέγγιση που συνδυάζει τις Φυσικές Επιστήμες, την Τεχνολογία, τη Μηχανική και τα Μαθηματικά ) αντανακλούν βαθύτερες επιλογές σχετικά με τη σχέση κράτους-αγοράς, την αποστολή της γνώσης και την αξιοπρέπεια των ερευνητών.

Το άρθρο του The Nation: How Silicon Valley is turning Scientists into exploited Gig Workers (Απρίλιος 2026) αποκαλύπτει μια δραματική μεταστροφή στις ΗΠΑ: τη συστηματική αποδόμηση της δημόσιας χρηματοδότησης και την αντικατάστασή της από μια οικονομία «gig» για επιστήμονες. Παράλληλα, η Κίνα ακολουθεί μια αντίθετη στρατηγική μαζικών δημόσιων  επενδύσεων, με στόχο την τεχνολογική αυτονομία. Το παρόν δοκίμιο συγκρίνει τα δύο μοντέλα, αναδεικνύοντας τόσο τις επιστημονικές τους επιτυχίες όσο και τα εγγενή διλήμματά τους.

1. Το μοντέλο των ΗΠΑ: Αποδόμηση θεσμών και «προλεταριοποίηση» της γνώσης

1.1 Η επίθεση στη δημόσια χρηματοδότηση

Σύμφωνα με το άρθρο, η δεύτερη θητεία Τραμπ (2025-2029) συνοδεύτηκε από δραστικές περικοπές: 40% για τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH), 57% για το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών (NSF) και 24% για τη NASA. Πάνω από 10.000 ομοσπονδιακοί υπάλληλοι με διδακτορικό σε STEM εγκατέλειψαν την έρευνα, ενώ πανεπιστημιακά εργαστήρια έκλεισαν ή προχώρησαν σε μαζικές απολύσεις. Η επίθεση είχε σαφείς ιδεολογικούς εμπνευστές: τους επενδυτές Peter Thiel και Marc Andreessen, οι οποίοι σε μηνύματα που διέρρευσαν χαρακτήρισαν το Στάνφορντ και το ΜΙΤ ως «πολιτικές οργανώσεις λόμπινγκ που δήθεν πολεμούν την αμερικανική καινοτομία».

 

1.2 Η μετατροπή των επιστημόνων σε gig workers

Η κατάρρευση της δημόσιας απασχόλησης δημιούργησε μια δεξαμενή απελπισμένων ταλέντων αλλά ΑΝΕΡΓΩΝ. Εταιρείες όπως η Mercor και η ScaleAI (αμφότερες με χρηματοδότηση από τον Thiel) αναδείχθηκαν σε μεσίτες εύρεσης ωρομίσθιας απασχόλησής τους. Οι επιστήμονες αυτοί  καλούνται στις ΗΠΑ του Τραμπ και των Ολιγαρχών να επιλύουν προβλήματα μαθηματικών ή να επαληθεύουν εξόδους τεχνητής νοημοσύνης έναντι αμοιβής 30-90 δολαρίων την ώρα, χωρίς ασφάλιση, άδεια ή εργασιακή σταθερότητα. Το άρθρο περιγράφει την περίπτωση διδάκτορα εφαρμοσμένων μαθηματικών που πληρωνόταν μόνο για 2,5 ώρες ανά πρόβλημα — οι λανθασμένες απαντήσεις αμείβονταν μηδενικά. Μια απόφοιτος του ΜΙΤ διαπίστωσε ότι το πραγματικό ωρομίσθιο ήταν σημαντικά χαμηλότερο από το διαφημιζόμενο, λόγω απλήρωτων ωρών.

1.3 Επιστημονικές επιτυχίες των ΗΠΑ (παρά την κρίση)

Ιστορικά, το πρωθύστερο αμερικανικό μοντέλο υπήρξε εξαιρετικά παραγωγικό. Το άρθρο υπενθυμίζει ότι βασικές τεχνολογίες —ημιαγωγοί, Διαδίκτυο, οθόνες αφής, μπαταρίες ιόντων λιθίου, γενετική ΤΝ— προέκυψαν από κρατικά χρηματοδοτούμενη έρευνα (DARPA, NSF, στρατιωτικά προγράμματα). Η ίδια η Google γεννήθηκε από μεταπτυχιακούς φοιτητές στο Στάνφορντ με επιχορηγήσεις του NSF.

Ωστόσο, το 2026 η εικόνα είναι διττή: ενώ ο ιδιωτικός τομέας (OpenAI, Google, Meta) συνεχίζει να καινοτομεί εφαρμόζοντας βασική έρευνα δεκαετιών, η δημόσια υποδομή που παράγει μακροπρόθεσμη γνώση αποσυντίθεται. Το άρθρο προειδοποιεί ότι η «νέα συμφωνία» της Σίλικον Βάλεϊ μοιάζει με δέντρο του οποίου οι ρίζες παύουν να ποτίζονται.

2. Το μοντέλο της Κίνας: Κρατικός καπιταλισμός και επιστημονική αυτονομία

2.1 Μαζικές επενδύσεις και στρατηγικός σχεδιασμός

Σε πλήρη αντίθεση, η Κίνα αύξησε τις δαπάνες για βασική έρευνα στα 280 δισεκατομμύρια γιουάν (περίπου 40,6 δισ. δολάρια) το 2025, με ετήσια αύξηση 11%, φτάνοντας το 7,1% των συνολικών δαπανών R&D — ιστορικό υψηλό. Το Εθνικό Ίδρυμα Φυσικών Επιστημών της Κίνας (NSFC) αναμόρφωσε το σύστημα χρηματοδότησης για να υποστηρίξει νέους ερευνητές. Παράλληλα, η χώρα εισήγαγε τη βίζα Κ για επαγγελματίες STEM, επιτρέποντας ελεύθερη εργασία, αλλαγή εργοδότη και ίδρυση εταιρειών— ένα εργαλείο προσέλκυσης ταλέντων από τη Δύση.

2.2 Επιστημονική παραγωγή και ανθρώπινο δυναμικό

Η Κίνα παράγει πλέον πάνω από 4,7 εκατομμύρια αποφοίτους STEM ετησίως, έναντι μόλις 820.000 στις ΗΠΑ. Πανεπιστήμια όπως το Tsinghua και το Peking συγκαταλέγονται μεταξύ των κορυφαίων παγκοσμίως στην ΤΝ, τη βιοτεχνολογία και τη μηχανική. 

Στον τομέα των βλαστοκυττάρων, η Κίνα έχει εγκρίνει νέες θεραπείες με αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο, περιορίζοντάς τες σε κορυφαία νοσοκομεία για λόγους ασφάλειας και ηθικής. Η στρατηγική «επιστημονικής αυτονομίας» αποσκοπεί στη μείωση της εξάρτησης από δυτικές τεχνολογίες σε κρίσιμους τομείς (ημιαγωγοί, ΤΝ, κβαντικοί υπολογιστές).

2.3 Οι ωφελημένοι και το τίμημα

Οι άμεσα ωφελημένοι είναι ο δημόσιος τομέας  (ως εγγυητής εθνικής ασφάλειας και οικονομικής ανάπτυξης)  οι εγχώριες εταιρείες (Alibaba, Tencent, JD.com, νεοφυείς επιχειρήσεις) και η κοινωνία. Οι επιστήμονες απολαμβάνουν εργασιακή σταθερότητα, χρηματοδότηση και κοινωνική αναγνώριση. Η «συλλογική ευημερία» υπηρετείται και μέσω της διάχυσης των εφαρμογών των επιστημονικών επιτευγμάτων. Παράδειγμα ότι στην Κίνα το προσδόκιμο ζωής το 2025 είχε ανέλθει στα 79 έτη (όταν πριν χρόνια 800 εκατομμύρια Κινέζοι ήσαν φτωχοί -με τι όποιες συνέπειες στους ίδιους και στους απογόνους τους). Η οικονομική ισχύς της Κίνας, αν μετρηθεί με βάση την πραγματική αγοραστική δύναμη (PPP), έχει ξεπεράσει πλέον τις ΗΠΑ και έχει αναδειχθεί στη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. 

3. Συγκριτική ανάλυση: Επιστημονικές επιτυχίες και ανθρώπινο κόστος

Η σύγκριση μεταξύ των δύο μοντέλων αποκαλύπτει ριζικές αντιθέσεις σε κάθε επίπεδο. Στη χρηματοδότηση της βασικής έρευνας, οι ΗΠΑ κινούνται σε τροχιά δραστικής μείωσης (NSF -57%, NIH -40%), ενώ η Κίνα καταγράφει μαζική αύξηση, με τη βασική έρευνα να φτάνει το 7,1% των συνολικών δαπανών R&D. Στην απασχόληση των επιστημόνων, οι ΗΠΑ έχουν υιοθετήσει ένα μοντέλο gig economy, όπου οι ερευνητές εργάζονται ανασφάλιστοι, με απλήρωτες ώρες και αβέβαιες απολαβές, ενώ η Κίνα προσφέρει σταθερές θέσεις και γενναιόδωρα κρατικά κίνητρα. Το αποτέλεσμα αποτυπώνεται εύγλωττα στους αριθμούς: η Κίνα παράγει 4,7 εκατομμύρια αποφοίτους STEM ετησίως, έναντι μόλις 820.000 στις ΗΠΑ — μια διαφορά που προοιωνίζει τη μελλοντική γεωπολιτική ισορροπία δυνάμεων.

Ως προς τον ρυθμό καινοτομίας, οι ΗΠΑ διατηρούν ηγετική θέση στον ιδιωτικό τομέα (ιδιαίτερα στην τεχνητή νοημοσύνη και τη βιοτεχνολογία), αλλά αυτή η δυναμική συνοδεύεται από ρήξη με τη βασική έρευνα, η οποία ιστορικά αποτελούσε τη μήτρα όλων των μεγάλων ανακαλύψεων. Η Κίνα, αντιθέτως, επιδεικνύει ταχύ ρυθμό σε εφαρμοσμένες επιστήμες.

Επιστημονικές επιτυχίες: Μια αποτίμηση

Οι ΗΠΑ υπήρξαν ιστορικά ηγέτιδα δύναμη σε θεμελιώδεις ανακαλύψεις: τη δομή του DNA, την κβαντική μηχανική, το Διαδίκτυο, την επεξεργασία φυσικής γλώσσας. Η τεχνητή νοημοσύνη (μοντέλα OpenAI, Google DeepMind) παραμένει αμερικανοκεντρική. Ωστόσο, όπως προειδοποιεί το άρθρο, η συστηματική υπονόμευση της δημόσιας έρευνας θα αποκόψει τη μακροπρόθεσμη ροή θεμελιωδών γνώσεων — γεγονός που ήδη αποτυπώνεται στην έξοδο πάνω από 10.000 ερευνητών από τον δημόσιο τομέα.

Η Κίνα υπερέχει σε εφαρμοσμένες επιστήμες: ηλιακές κυψέλες, μπαταρίες, 5G, βλαστοκύτταρα. Έχει ξεπεράσει τις ΗΠΑ σε αριθμό διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και δημοσιεύσεων σε συγκεκριμένα πεδία. Η στρατηγική «αυτονομίας» αποδίδει καρπούς στους ημιαγωγούς (παραγωγή τσιπ 14nm, πρόοδος προς 7nm), στην ανακάλυψη νέων ενεργειακών πόρων.

4. Ηθικές διαστάσεις: Η αμερικανική κρίση ως μέρος μιας ευρύτερης παρακμής

Η περίπτωση των ΗΠΑ δεν είναι μεμονωμένη. Η μεταχείριση των επιστημόνων ως αναλώσιμων gig workers εντάσσεται σε ένα ευρύτερο φάσμα κοινωνικής αποδιάρθρωσης που χαρακτηρίζει τη χώρα στα μέσα της δεκαετίας του 2020. Το μοντέλο που υποτάσσει κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα —ακόμη και την παραγωγή γνώσης— στους νόμους της αγοράς χωρίς κοινωνική προστασία έχει ήδη αποδείξει το καταστροφικό του αποτέλεσμα σε πολλά πεδία.

Η οπλοχρησία αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Πάνω από 40.000 θάνατοι ετησίως από πυροβόλα όπλα —ένας αριθμός που υπερβαίνει κατά πολύ εκείνον κάθε άλλης ανεπτυγμένης χώρας— αποκαλύπτει μια κοινωνία όπου η ατομική «ελευθερία» στην κατοχή όπλων θυσιάζει το θεμελιώδες δικαίωμα στη ζωή. Η ίδια λογική της απορρύθμισης και της απουσίας συλλογικής προστασίας που επιτρέπει την αιματοχυσία στους δρόμους είναι εκείνη που αφήνει τους επιστήμονες χωρίς ασφάλιση και σταθερό μισθό.

Παράλληλα, τα επίπεδα φτώχειας αυξάνονται, με εκατομμύρια πολίτες να ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας παρά τη συνεχή ανάπτυξη της οικονομίας της Σίλικον Βάλεϊ. Οι θάνατοι από ναρκωτικά (οπιοειδή, φαιντανύλη) ξεπερνούν τους 100.000 ετησίως, αποτυπώνοντας μια απελπισία που τροφοδοτείται από την κατάρρευση του κοινωνικού ιστού και την απουσία προοπτικής — την ίδια απελπισία που οδηγεί έναν διδάκτορα φυσικής να αποδεχθεί εργασία των 30 δολαρίων την ώρα χωρίς καμία εγγύηση.

Η εγκληματικότητα, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις, παραμένει σε υψηλά επίπεδα, ενώ το δημόσιο χρέος έχει εκτοξευθεί στα 39 τρισεκατομμύρια δολάρια — ένα βουνό χρέους που καθιστά οποιαδήποτε συζήτηση για μακροπρόθεσμες δημόσιες επενδύσεις (π.χ. στην επιστήμη) εξαιρετικά δύσκολη, ακόμη και αν υπήρχε η πολιτική βούληση. Το χρέος αυτό είναι ταυτόχρονα αιτία και σύμπτωμα μιας πολιτικής που προτιμά τις φοροελαφρύνσεις για τους πλούσιους και τις εταιρείες από τις επενδύσεις στην παιδεία, την υγεία και την έρευνα.

Μέσα σε αυτό το τοπίο, η μετατροπή των επιστημόνων σε εργάτες gig δεν είναι μια απλή οικονομική αναπροσαρμογή — είναι και σύμπτωμα μιας βαθιάς ηθικής κρίσης. Το άρθρο του The Nation αποκαλύπτει πώς ο Peter Thiel και ο Marc Andreessen, έχοντας αποκομίσει τεράστια πλούτη από δημόσια χρηματοδοτούμενη έρευνα, χρησιμοποιούν τώρα την πολιτική τους επιρροή για να καταστρέψουν ακριβώς εκείνους τους θεσμούς που τους δημιούργησαν. Η γλώσσα που χρησιμοποιούν —«πολιτική αντεπίθεση», «γραφειοκρατικός θάνατος» για το NSF, «πλήρης διαφθορά των θεσμών»— είναι η γλώσσα του ιμπεριαλισμού της αγοράς, όπου τίποτε δεν έχει εγγενή αξία εκτός από το κέρδος.

Η αμερικανική «ελευθερία» που διαφημίζεται στις πλατφόρμες gig αποδεικνύεται έτσι μια ψευδαίσθηση: είναι η ελευθερία να πεινάς, η ελευθερία να εργάζεσαι δωρεάν για να ολοκληρώσεις ένα πρόβλημα που δεν πληρώνεται, η ελευθερία να βλέπεις το διδακτορικό σου να υποβαθμίζεται σε ένα ακόμη εμπόρευμα στην παγκόσμια αγορά outsourcing. Και αυτή η ψευδαίσθηση δεν αφορά μόνο τους επιστήμονες — αφορά κάθε Αμερικανό πολίτη που βλέπει το κοινωνικό συμβόλαιο να διαλύεται μπροστά στα μάτια του, αντικαθιστάμενο από τον νόμο της ζούγκλας.

5. Δύο αντίθετοι δρόμοι

Το 2026, ΗΠΑ και Κίνα αντιπροσωπεύουν δύο αντίθετες απαντήσεις στο ερώτημα «πώς οργανώνουμε την επιστήμη;». Οι ΗΠΑ επιλέγουν την ιδιωτικοποίηση και την απορρύθμιση, μετατρέποντας τους επιστήμονες σε επισφαλείς εργάτες — μια στρατηγική που, όπως προειδοποιεί το άρθρο, «θα σταματήσει την παραγωγή πραγματικής καινοτομίας» μακροπρόθεσμα. Η Κίνα επιλέγει τον κρατικό κατευθυντήριο σχεδιασμό, πετυχαίνοντας εντυπωσιακές εφαρμογές.

Η πρόκληση για τον 21ο αιώνα δεν είναι απλώς να επιλέξουμε μεταξύ των δύο, αλλά να αναρωτηθούμε αν υπάρχει και τρίτος δρόμος ένας δρόμος που θα ορίζει ότι η γνώση, χρειάζεται χρόνο, αποτυχία, διαφωνία και, πάνω απ' όλα, αξιοπρέπεια για εκείνους που την παράγουν.

Γιατί οι ΗΠΑ χάνουν την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία;

 

Γιατί οι ΗΠΑ χάνουν την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία;

 (Το ΑΕΠ σε PPP (GDP PPP), οποίο θεωρείται ο πιο αξιόπιστος δείκτης για τη σύγκριση της οικονομικής παραγωγικότητας και της ευημερίας των λαών). 

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

Οι Ηνωμένες Πολιτείες  αντιμετωπίζουν και  μια  αποτυχία στην εξωτερική τους πολιτική, αλλά κυρίως μια δομική κρίση. Σειρά γεγονότων έχουν καταστήσει εμφανή, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, την προτεινόμενη παρακμή της  ισχύος των ΗΠΑ.

Η κρίση αξιοπιστίας και ηγεμονίας

Η ηγεμονία των ΗΠΑ οικοδομήθηκε στη μεταπολεμική περίοδο πάνω σε τρεις πυλώνες: την οικονομική υπεροχή, τη στρατιωτική ανωτερότητα και το ήθος της «υπεράσπισης της ελευθερίας». Σήμερα, και οι τρεις έχουν διαβρωθεί. Η οικονομική ισχύς, αν μετρηθεί με βάση την πραγματική αγοραστική δύναμη (PPP), έχει ξεπεραστεί από την Κίνα, η οποία έχει αναδειχθεί στη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Ταυτόχρονα, η αξιοπιστία των ΗΠΑ ως διεθνούς εταίρου έχει πληγεί ανεπανόρθωτα, με δημοσκοπήσεις να καταδεικνύουν ότι η εμπιστοσύνη προς την κυβέρνηση τους βρίσκεται σε ιστορικό ναδίρ. Η Brand Finance Global Soft Power Index 2026 κατέταξε τις ΗΠΑ ως τη χώρα με τη μεγαλύτερη πτώση στην ήπια ισχύ παγκοσμίως.

Ο πόλεμος κατά του Ιράν και η γεωστρατηγική αυταπάτη

Ο πόλεμος εναντίον του Ιράν αναδεικνύεται σε κομβικό σημείο καμπής. Η στρατηγική των ΗΠΑ δεν στοχεύει πρωταρχικά στο Ιράν, αλλά στην Κίνα. Η Ουάσινγκτον επιδιώκει να αποκόψει το Πεκίνο από αυτούς που θεωρούνται ως οι ενεργειακοί του προμηθευτές, ελέγχοντας την διέλευση των πλοίων στα στενά του Ορμούζ και της Μαλάκκα . Ωστόσο, το σχέδιο αυτό έχει αποτύχει παταγωδώς. Η Ρωσία έχει ήδη δηλώσει επισήμως ότι είναι σε θέση να καλύψει το όποιο ενεργειακό κενό θα αντιμετωπίσει η  Κίνα. Επιπλέον, η Κίνα έχει δημιουργήσει στρατηγικά αποθέματα που καλύπτουν 140 ημέρες εισαγωγών.

Η στρατιωτική διάσταση της σύγκρουσης είναι εξίσου αποκαλυπτική. Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να βασίζονται σε οπλικά συστήματα, όπως τα αεροπλανοφόρα, τα οποία βασίζονται σε τακτικές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στο σημερινό περιβάλλον υψηλής απειλής, με την κυριαρχία των drones και των υπερηχητικών όπλων, αυτά τα συστήματα έχουν καταστεί ευάλωτα και ως ένα βαθμό παρωχημένα. Η αποτυχία ελέγχου των στενών του Ορμούζ κατά τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου είναι χαρακτηριστική: αμερικανικά αντιτορπιλικά αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν έπειτα από τελεσίγραφο των ιρανικών δυνάμεων.

Η αναδυόμενη πολυπολικότητα

Το πλέον κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι ο κόσμος μεταβαίνει σε μια πολυπολική τάξη, όπου οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον ο μοναδικός ρυθμιστής. Οι BRICS, με την Κίνα, τη Ρωσία και την Βραζιλία στην αιχμή, προωθούν μια συνεργατική πολυπολική τάξη, αμφισβητώντας τα δυτικά μονοπώλια. Ακόμη και παραδοσιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αναζητούν νέες συμμαχίες, ενώ η Γηραιά Ήπειρος βρίσκεται σε τροχιά στρατιωτικής κλιμάκωσης με τη Ρωσία, από την οποία η Ουάσινγκτον αποστασιοποιείται. Η δήλωση του Υπουργού Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας ότι «κανένα αραβικό κράτος δεν ακολουθεί πολιτική που υπαγορεύεται από τα συμφέροντα άλλων» είναι ενδεικτική της νέας πραγματικότητας.

Το τέλος μιας εποχής ;

Για τους αθεράπευτα ιδεοληπτικούς  δυτικόφρονες  υπάρχει ένα απαισιόδοξο, αλλά ρεαλιστικό συμπέρασμα: οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να επιτύχουν τους στόχους τους, ούτε έναντι του Ιράν, ούτε έναντι της Κίνας. Η συμμαχία Κίνας-Ρωσίας-Ιράν είναι ισχυρή, τόσο σε επίπεδο πόρων όσο και σε επίπεδο κινήτρων, καθώς ενώ το Ιράν μάχεται για την επιβίωσή του, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ διεξάγουν έναν παράνομο πόλεμο επέκτασης. Η κλιμάκωση της σύγκρουσης θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν καταστροφικό Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η εικόνα των ΗΠΑ ως εγγυητή της παγκόσμιας σταθερότητας έχει καταρρεύσει, και η μεταπολεμική περίοδος της αμερικανικής ηγεμονίας μοιάζει να φτάνει στο οριστικό της τέλος.

Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, skouterisd@gmail.com, https://www.facebook.com/dimitris.skouteris.94, @dim1956.bsky.social, @skouterisd, https://skouterisd.blogspot.com. Συγγραφέας του βιβλίου:  Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK ). Η Επίδραση του στη Μείωση του Δημόσιου Χρέους. Η συμβολή του στην Οικονομική Ανάπτυξη

 

Η ΚΙΝΑ ΠΡΩΤΟΠΟΡΕΙ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

 

Η Κίνα ειρηνικά καινοτομεί στην παραγωγή ενέργειας ενώ οι ΗΠΑ ακόμα σκοτώνουν και σκοτώνονται για το πετρέλαιο.

https://youtu.be/UpJ9yD_KDyg?si=R2XZxlnYH4eumyHR

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

1.Η Κίνα ως Εργαστήριο Ενεργειακής Μετάβασης

(Ιδού : https://www.youtube.com/watch?v=UpJ9yD_KDyg

μου το έστειλε φίλος καθηγητής που εργάζεται στο ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος,  σχετικά με  τελευταίες ενεργειακές εξελίξεις στην Κίνα).

Σε μια εποχή όπου η κλιματική κρίση και η ενεργειακή ανασφάλεια απειλούν την παγκόσμια ευημερία, η Κίνα αναδεικνύεται  πρωτοπόρος στην ανάπτυξη ειρηνικών, επιστημονικών λύσεων. Από την παραγωγή καυσίμων από τον αέρα και το νερό μέχρι την αποθήκευση ενέργειας με υγρό αέρα και την τεχνητή φωτοσύνθεση, η χώρα αποδεικνύει ότι το μέλλον της ενέργειας δεν βρίσκεται στην εξόρυξη , αλλά στη νοημοσύνη, στην Γνώση και τη συνεργασία με τη φύση.

2. Καύσιμα από Αέρα και Νερό: Η Επανάσταση της Carbonology

Η εγχώρια εταιρεία Carbonology, με έδρα τη Σαγκάη, μετατρέπει το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂) και το νερό σε υγρό καύσιμο αεροπλάνων, χρησιμοποιώντας αποκλειστικά ηλιακή και αιολική ενέργεια. Η τεχνολογία αυτή, που ανακοινώθηκε το 2026, επιτρέπει την παραγωγή κηροζίνης, ντίζελ και βενζίνης χωρίς γεωτρήσεις-εξορύξεις, χρήση  δεξαμενόπλοιων ή εκτεταμένες αλυσίδες διύλισης. Η εταιρεία έχει ήδη ξεκινήσει την κλίμακα παραγωγής, με στόχο την εμπορική αξιοποίηση 100.000 τόνων ετησίως έως το 2027, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη υποχρεώσει τις αεροπορικές εταιρείες να χρησιμοποιούν βιοκαύσιμα — εξασφαλίζοντας έτσι μια έτοιμη αγορά.

 

3. Αποθήκευση Ενέργειας στην Έρημο Γκόμπι: Υγρός Αέρας αντί Λιθίου

Στην έρημο Γκόμπι, η Κίνα λειτούργησε το μεγαλύτερο παγκόσμιο σύστημα αποθήκευσης ενέργειας με υγρό αέρα (LAES), χωρητικότητας 60 MW/600 MWh. Η τεχνολογία αυτή ψύχει τον αέρα στους -194°C, μετατρέποντάς τον σε υγρό, ο οποίος αποθηκεύεται σε κρυογονικές δεξαμενές. Όταν απαιτείται ενέργεια, ο υγρός αέρας εξατμίζεται, τροφοδοτώντας τουρμπίνες για την παραγωγή ηλεκτρισμού. Το σύστημα μπορεί να παρέχει ενέργεια για 10 συνεχόμενες ώρες, υπερδιπλάσια διάρκεια από τις συμβατικές μπαταρίες λιθίου, χωρίς να απαιτεί σπάνια μέταλλα ή να δημιουργεί περιβαλλοντικά προβλήματα.

Είναι μια τεχνολογία φιλική προς το περιβάλλον, βασισμένη σε κοινά βιομηχανικά εξαρτήματα. Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της βιωσιμότητας: λύσεις που δεν δημιουργούν νέα προβλήματα εξόρυξης και γεωπολιτικών εντάσεων.

4. Τεχνητή Φωτοσύνθεση: Παραγωγή Σύνθετων Χημικών από CO₂

Σε εργαστηριακό επίπεδο, η Κινεζική Ακαδημία Επιστημών πέτυχε ένα σημαντικό άλμα στην τεχνητή φωτοσύνθεση. Μέσω μιας ανόργανης δεξαμενής φορτίου από οξείδιο του βολφραμίου και άργυρο, και με τη βοήθεια δύο μηχανικά τροποποιημένων βακτηρίων, οι επιστήμονες κατάφεραν να δημιουργήσουν ανθρακικές αλυσίδες τεσσάρων ανθράκων (C4) από CO2, νερό και ηλιακό φως. Αυτό είναι ένα τεράστιο άλμα, καθώς προηγούμενα συστήματα περιορίζονταν σε μικρές αλυσίδες ενός ή δύο ανθράκων. Η ανακάλυψη αυτή, που δημοσιεύτηκε στο Journal of the American Chemical Society, ανοίγει τον δρόμο για την παραγωγή σύνθετων χημικών ουσιών και καυσίμων χωρίς καμία απολύτως εξάρτηση από χρήσεις γής. Είναι η επιτομή της ειρηνικής επιστήμης: χρησιμοποιούμε ό,τι υπάρχει ήδη γύρω μας και το μετατρέπουμε σε ό,τι χρειαζόμαστε.

5. Αμμωνία που παράγεται με την συνέργεια Πλάσματος και Ανανεώσιμων Πηγών

Το εργοστάσιο αμμωνίας στο Γιουλίν της επαρχίας Σαάνσι αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα της κινεζικής προσέγγισης. Η παραδοσιακή μέθοδος Χάμπερ-Μπος, που τροφοδοτεί τον κόσμο με λιπάσματα εδώ και έναν αιώνα, καταναλώνει το 2% της παγκόσμιας ενέργειας και ευθύνεται για το 1,6% των εκπομπών CO2. Η κινεζική μονάδα χρησιμοποιεί πλάσμα χαμηλής θερμοκρασίας για να ενεργοποιήσει το άζωτο από τον αέρα σε θερμοκρασία δωματίου, τροφοδοτούμενη αποκλειστικά από ηλιακούς συλλέκτες. Το αποτέλεσμα είναι αμμωνία — λίπασμα, φορέας υδρογόνου για κυψέλες καυσίμου και καθαρό καύσιμο για πλοία. Κι όλα τα εξαρτήματα κατασκευάζονται στην Κίνα.

Η Κίνα έχει ήδη ξεκινήσει την κλίμακα παραγωγής πράσινης αμμωνίας, με έργα όπως αυτό της Envision Energy στο Τσιφένγκ, που παράγει 320.000 τόνους ετησίως από ανανεώσιμες πηγές.

6. Πράσινο Υδρογόνο: Η Κίνα ως Παγκόσμιος Ηγέτης

Το κοινό νήμα όλων αυτών των επιτευγμάτων είναι το καθαρό υδρογόνο. Η Κίνα είναι ήδη ο μεγαλύτερος παραγωγός υδρογόνου στον κόσμο, φτάνοντας τους 250.000 τόνους ετησίως. Στην επαρχία Γκουανγκντόνγκ, ένα υπεράκτιο αιολικό πάρκο 1,5 γιγαβάτ συνδέθηκε απευθείας με ηλεκτρολύτες τον Ιανουάριο του 2026, παράγοντας 80.000 τόνους πράσινου υδρογόνου ετησίως. Η κινεζική κυβέρνηση ενέταξε το υδρογόνο στον ενεργειακό νόμο, εξισώνοντάς το με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

7. Πυρηνική Σύντηξη: Το Όνειρο του «Τεχνητού Ηλίου»

Ο πειραματικός EAST στο Χεφέι, γνωστός ως «τεχνητός ήλιος», πέτυχε πρόσφατα σταθερότητα πλάσματος πέρα από το όριο Green wald, διατηρώντας πλάσμα θερμότερο από τον πυρήνα του ήλιου για πρωτοφανείς χρονικές περιόδους  Η πρόοδος αυτή ανοίγει τον δρόμο για την εμπορική αξιοποίηση της πυρηνικής σύντηξης, προσφέροντας μια ανεξάντλητη, καθαρή και ασφαλή πηγή ενέργειας.

8. Γεωπολιτική Ανεξαρτησία και Βιωσιμότητα

Η Κίνα εισάγει πάνω από το 70% του πετρελαίου της, κυρίως μέσω των Στενών της Μαλάκας — ενός σημείου ασταθούς γεωπολιτικά που αποτελεί εδώ και δεκαετίες την αχίλλειο πτέρνα της κινεζικής οικονομίας. Οι τεχνολογίες που αναπτύσσονται σήμερα εξαλείφουν αυτή την ευπάθεια. Δεν χρειάζονται τάνκερ, δεν χρειάζονται εισαγωγές. Χρειάζονται μόνο αέρα, νερό και ήλιο — στοιχεία που η Κίνα διαθέτει σε αφθονία. Ένα εργοστάσιο στο Σιτσουάν παράγει καύσιμο αεριωθουμένων από την ατμόσφαιρα. Μια ηλιακή μπαταρία στην Γκόμπι τροφοδοτεί ολόκληρες πόλεις. Μια μονάδα αμμωνίας στο Σαάνσι λιπαίνει τα χωράφια χωρίς ούτε ένα βαρέλι πετρέλαιο. Το ερώτημα δεν είναι πλέον «ποιος ελέγχει τα κοιτάσματα πετρελαίου», αλλά «ποιος ελέγχει τις μηχανές που παράγουν ενέργεια  από το ….τίποτα».

 Μια Ειρηνική Επανάσταση

Η Κίνα δεν περιμένει τη Δύση να ηγηθεί της ενεργειακής μετάβασης —  ηγείται η ίδια, με ειρηνικό και επιστημονικό τρόπο. Οι εγκαταστάσεις που πλέον παράγουν ενέργεια χωρίς την συμβολή υδρογονανθράκων αποδεικνύουν ότι η εποχή της  ενέργειας  από υδρογονάνθρακες φτάνει στο τέλος της, ενώ η εποχή της κατασκευασμένης ενέργειας —από αέρα, νερό και ήλιο μόλις άρχισε.

Συμπέρασμα
Η Κίνα δεν ανταγωνίζεται για τους φθίνοντες πόρους του πλανήτη — χτίζει ένα νέο ενεργειακό οικοσύστημα, βασισμένο στην καινοτομία και τη συνεργασία με τη φύση. Αυτή η ειρηνική επανάσταση αξίζει όχι μόνο την προσοχή, αλλά και τη μίμηση από κάθε χώρα που επιθυμεί ενεργειακή ανεξαρτησία χωρίς συγκρούσεις.

Πηγές: South China Morning Post, Journal of the American Chemical Society, Science Advances, Enerdata, Ammonia Energy Association, https://www.youtube.com/watch?v=UpJ9yD_KDyg RMI, Carbon Brief, World Nuclear News.

Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, skouterisd@gmail.com, https://www.facebook.com/dimitris.skouteris.94, @dim1956.bsky.social, @skouterisd, https://skouterisd.blogspot.com. Συγγραφέας του βιβλίου:  Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK ). Η Επίδραση του στη Μείωση του Δημόσιου Χρέους. Η συμβολή του στην Οικονομική Ανάπτυξη