Η ΚΙΝΑ ΚΑΙ Η ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ

 

Η Κίνα και η διπλωματία της Τεχνητής Νοημοσύνης. 

                               Γνωρίζετε το WAIC 2026;

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

 

Η Κίνα βάζει τις βάσεις για μια νέα εποχή στη παγκόσμια διακυβέρνηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI). Ο πρόεδρος Xi Jinping αναμένεται να σκιαγραφήσει ένα φιλόδοξο όραμα για τον ρόλο της χώρας στον παγκόσμιο χάρτη της AI κατά τη διάρκεια του Παγκόσμιου Συνεδρίου Τεχνητής Νοημοσύνης (WAIC 2026) στη Σαγκάη, από τις 17 έως τις 20 Ιουλίου. Η συμμετοχή του Xi στο συνέδριο για πρώτη φορά υπογραμμίζει την αυξανόμενη στρατηγική σημασία που αποδίδει το Πεκίνο στην AI, και ως κινητήρια δύναμη οικονομικής ανάπτυξης και ως εργαλείο διπλωματίας και γεωπολιτικής επιρροής.

Τεχνολογική αυτονομία και καινοτομία

Ένα από τα κεντρικά μηνύματα που θα προβάλλει η Κίνα είναι η ανεξαρτησία από τις δυτικές τεχνολογίες. Η Huawei, ένας από τους κορυφαίους παίκτες στον τομέα, θα παρουσιάσει το Atlas 950 SuperPoD, ένα σύμπλεγμα υπολογιστών AI μεγάλης κλίμακας που λειτουργεί αποκλειστικά με εγχώρια τσιπ Ascend. Αυτό το σύστημα, σχεδιασμένο για εκπαίδευση και εξαγωγή συμπερασμάτων AI, αποτελεί μια σαφή απόδειξη των προσπαθειών της Κίνας να παρακάμψει τις δυτικές κυρώσεις και να αναπτύξει μια εναλλακτική λύση στις τεχνολογίες της Nvidia.

Παράλληλα, κινεζικές εταιρείες όπως η DeepSeek και η Qwen έχουν ήδη προσαρμόσει τα μοντέλα τους ώστε να λειτουργούν αποκλειστικά με χρήση εγχώριας υποδομής, ενισχύοντας έτσι την αυτονομία της Κίνας στον τομέα της AI. Οι κατασκευαστές τσιπ Biren και MetaX αναμένεται επίσης να παρουσιάσουν νέα συστήματα "supernode", επιβεβαιώνοντας την πρόοδο της χώρας στην ανάπτυξη οικοσυστημάτων AI χωρίς εξάρτηση από ξένες τεχνολογίες.

Διπλωματία και Παγκόσμια Συνεργασία

Προφανώς το WAIC 2026 είναι μια τεχνολογική έκθεση , αλλά διεκδικεί να παίξει και καθοριστικό ρόλο στο νέο γεωοικονομικό πεδίο. Η Κίνα, μέσω του Xi, θα προωθήσει την ιδέα ότι η AI ανοιχτού κώδικα αποτελεί δημόσιο αγαθό, σε αντίθεση με τα κλειστά (ιδιωτικά) μοντέλα των ΗΠΑ. Αυτό το όραμα στοχεύει να γεφυρώσει το παγκόσμιο χάσμα στην πρόσβαση στην AI, ιδίως για τις αναπτυσσόμενες χώρες, τις επονομαζόμενες χώρες του Νότου.

Η Κίνα έχει ήδη προτείνει τη δημιουργία ενός Παγκόσμιου Οργανισμού Συνεργασίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη (WAICO). Το φετινό συνέδριο μάλιστα συμπίπτει με μια Συνάντηση Υψηλού Επιπέδου για την Παγκόσμια Διακυβέρνηση της AI, όπου αναμένεται να ανακοινωθεί η πρόοδος σε αυτήν την πρωτοβουλία.

 Ανοιχτός Κώδικας η εναλλακτική οικονομικά λύση

Το Πεκίνο θα τονίσει ότι τα μοντέλα AI ανοιχτού κώδικα αποτελούν μια οικονομική εναλλακτική λύση στο δυτικό αφήγημα της νεοφιλελεύθερης οικονομίας (και ανισότητας) . Σύμφωνα με την People’s Daily, η ανάπτυξη της AI δεν πρέπει να οδηγεί σε τεχνολογικά μονοπώλια, αλλά να εξυπηρετεί την ανθρωπότητα ως σύνολο. Τα κινεζικά μοντέλα, όπως τα DeepSeek V4 και Qwen, έχουν ήδη μειώσει σημαντικά το κόστος και τα εμπόδια χρήσης της AI, βοηθώντας τις αναπτυσσόμενες χώρες να επωφεληθούν από την τεχνολογική επανάσταση.

Διεθνής Συμμετοχή

Το WAIC 2026 θα φιλοξενήσει περισσότερους από 1.400 εξέχοντες προσκεκλημένους, συμπεριλαμβανομένων κορυφαίων προσωπικοτήτων όπως ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, ο Πρόεδρος του Καζακστάν Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγιεφ, και ο Πρωθυπουργός της Ταϊλάνδης Ανουτίν Τσαρνβιρακούλ. Επίσης, θα παρευρεθούν 9 βραβευμένοι με Νόμπελ και Turing, μεταξύ των οποίων οι Γιοσούα Μπέντζιο και Ρίτσαρντ Σάτον, πρωτοπόροι στη βαθιά μάθηση.

Οι συζητήσεις θα επικεντρωθούν σε κρίσιμα θέματα όπως:

• Παγκόσμια διακυβέρνηση και ασφάλεια της AI
• Γεφύρωση του παγκόσμιου χάσματος ψηφιακής νοημοσύνης
• Δίκαιο εμπόριο στην βιομηχανική αλυσίδα της AI
• Κανόνες για την ανθρωποειδή ρομποτική και τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία

 

                            Η Νέα Εποχή για την AI

Το WAIC 2026 σηματοδοτεί μια νέα εποχή για την Κίνα στον τομέα της AI. Με την παρουσίαση καινοτόμων τεχνολογιών, την προώθηση του ανοιχτού κώδικα και την ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας, το Πεκίνο στοχεύει να διαμορφώσει ένα πιο δίκαιο και προσβάσιμο μέλλον για την τεχνητή νοημοσύνη. Η συμμετοχή του Xi και η παρουσία κορυφαίων διεθνών προσωπικοτήτων υπογραμμίζουν την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας στον παγκόσμιο διάλογο και για την AI και για την Νέα οικονομία, την Οικονομία της Γνώσης .

Αναρωτιέμαι αν στους πλέον των 1400 επίσημων προσκεκλημένων βρίσκεται κάποιος Έλληνας.

 Αναρωτιέμαι πόσες και ποιες ελληνικών συμφερόντων επιχειρήσεις θα βρίσκονται στη Σαγκάη, από τις 17 έως τις 20 Ιουλίου. 

Πόσα και ποια Ελληνικά κόμματα θα παρακολουθήσουν την έκθεση και τις παράλληλες εκδηλώσεις  στη Σαγκάη, από τις 17 έως τις 20 Ιουλίου. 

Προσωπικά δεν αποδέχομαι πλέον «τις περισπούδαστες διαπιστώσεις περί παραγωγικότητας» από όπου και αν προέρχονται-στελέχη κομμάτων-τραπεζίτες-αναλυτές- βιομήχανους. Ας πρόσεχαν, ας ακολουθούσαν (Ολιγάρχες-Οικονομικώς Δρωντες-πολιτικά κόμματα και στελέχη τους)  όσα η Οικονομία της Γνώσης προτείνει….

Τα λοιπά «νάχαμε-να λέγαμε»

Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, συγγραφέας των βιβλίων:

1. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK ). Η Επίδραση του στη Μείωση του Δημόσιου Χρέους. Η συμβολή του στην Οικονομική Ανάπτυξη.

2. Η Αγάπη ήταν που μας κράτησε Όρθιους. Αγάπη, Αλήθεια, Αγώνας, Απώλεια, Αθανασία. Νίκη ή Ήττα;

3. Η Κυρά Νοημοσύνη (παιδικό)  

    

 

Ο ΕΙΣΟΔΙΣΜΟΣ

 ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛ.Α.Σ. Ο ΕΙΣΟΔΙΣΜΟΣ ΤΩΝ «ΟΡΦΑΝΩΝ» ΤΟΥ ΣΗΜΙΤΗ ΔΙΑ ΤΩΝ ΜΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΣΙΑΚΑΝΤΑΡΗ

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

Το πολιτικό σύστημα της χώρας φαίνεται πως πάσχει από μια μόνιμη, ιδιότυπη ασθένεια: την ανακύκλωση των προσώπων που σφράγισαν τις πιο γκρίζες σελίδες της πρόσφατης ελληνικής ιστορίας. Τα ορφανά του «σημιτικού εκσυγχρονισμού», αφού πρώτα κατέλαβαν κομβικές θέσεις στην κυβέρνηση Μητσοτάκη-ΝΔ και στη συνέχεια διατήρησαν ισχυρούς θύλακες στο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, τώρα επιχειρούν τον απόλυτο ιδεολογικό και πολιτικό εισοδισμό και στο νεότευκτο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.).

Μπροστάρηδες σε αυτή την επιχείρηση, ο πολιτικά γραφικός Νίκος Μπίστης (Υφυπουργός Εσωτερικών της τρίτης κυβέρνησης Σημίτη) και ο στενός του συνοδοιπόρος, Γιώργος Σιακαντάρης.

Τα αποκαλυπτήρια Μπίστη και τα…συγχαρητήρια Σιακαντάρη

Η πρόσφατη δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ. με αφορμή την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου ήταν η αποκάλυψη του ενδοτισμού του Μπίστη. Ο εν λόγω, με ανάρτησή του, έσπευσε να εγκαλέσει τον Ανδρουλάκη επειδή ορθώς ζήτησε εγγυήσεις για το καλώδιο διασύνδεσης Ελλάδας Κύπρου. Κατηγόρησε ο Μπίστης την ελληνική πλευρά για... «παλληκαρισμούς»,  υπονοώντας πως η Ελλάδα δεν έχει «απόλυτο δίκιο» στο Αιγαίο. Στην ουσία επανέλαβε με άλλα λόγια την κατάπτυστη δήλωση Σημίτη στα πλαίσια της Διακήρυξης της Μαδρίτης: ««Και οι δύο χώρες αναλαμβάνουν την υποχρέωση να σέβονται τα νόμιμα, ζωτικά συμφέροντα και ενδιαφέροντα της κάθε χώρας στο Αιγαίο» , όπου για πρώτη φορά η Ελλάδα αναγνωρίζει για πρώτη φορά επίσημα τα «νόμιμα, ζωτικά συμφέροντα» της Τουρκίας στο Αιγαίο.

Το ΠΑΣΟΚ  ευθέως ερώτησε την ΕΛ.Α.Σ. αν συμφωνεί με αυτές τις απόψεις. Και εκεί που με τόσους εκπροσώπους Τύπου ανέμενα την οφειλόμενη αποστασιοποίηση, εμφανίστηκε ο Γιώργος Σιακαντάρης —επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας του ινστιτούτου/φορέα της ΕΛ.Α.Σ.— για να καλύψει πλήρως τον Μπίστη! Με προκλητική δημόσια ανάρτησή του στις 30 Ιουνίου 2026, ο κ. Σιακαντάρης έσπευσε να δηλώσει με θράσος ότι ο Μπίστης «επανέλαβε αλήθειες». ΣΟΒΑΡΑ ΤΩΡΑ; ΑΥΤΕΣ ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ;

Τα αποκαλυπτήρια του «νέου πατριωτισμού» έγιναν πλέον με τον πιο επίσημο τρόπο. Δεν πρόκειται για μεμονωμένες απόψεις γραφικών στελεχών, αλλά για μια συντονισμένη προσπάθεια της σημιτικής παρέας να επιβάλει την ατζέντα της υποχώρησης στο νέο κόμμα.

Ποιος είναι ο Γιώργος Σιακαντάρης

Η σχέση του κοινωνιολόγου Γιώργου Σιακαντάρη με την πολιτική κληρονομιά και την ιδεολογία του Κώστα Σημίτη είναι οργανική, βαθιά και διαχρονική. Δεν κρύβεται, αλλά αντιθέτως προβάλλεται από τον ίδιο:

Οργανικός Καθοδηγητής του Εκσυγχρονισμού: Ο Γ. Σιακαντάρης διετέλεσε επί σειρά ετών επιστημονικός διευθυντής του ΙΣΤΑΜΕ, του επίσημου think tank του ΠΑΣΟΚ και επί κυβερνήσεων Σημίτη, δηλαδή του εργαστηρίου όπου σε εποχές παντοδυναμίας του τέως ΠΘ κατασκευάζονταν οι πολιτικές του κατευνασμού.

Υμνητής της Οκταετίας 1996-2004: Έχει συμμετάσχει ενεργά στην ¨φιλοτέχνηση» και την αρχειοθέτηση των κειμένων της εξωτερικής πολιτικής του Σημίτη μέσω του Ιδρύματος Κώστα Σημίτη.

Ο «Καλύτερος Πρωθυπουργός»: Σε εκτενή αρθρογραφία του, ο Σιακαντάρης υπερασπίζεται με πάθος τον Κώστα Σημίτη, χαρακτηρίζοντάς τον ως τον «καλύτερο μεταπολεμικό πρωθυπουργό» και έναν «αριστερό στην πράξη».

Η πολιτική φιλοσοφία του Σιακαντάρη και της παρέας του εμφορείται από τον λεγόμενο «εκσυγχρονιστικό κοσμοπολιτισμό». Μια σχολή σκέψης που στο όνομα του «ορθολογισμού» ευνοεί πάντα τον χωρίς αρχές συμβιβασμό- την αποδοχή των τουρκικών απαιτήσεων ως «διμερών διαφορών».

Οι καταστροφικές συνέπειες του «Σημιτικού Κοσμοπολιτισμού» για την Ελλάδα

Τι σημαίνει, όμως, στην πράξη για τα ελληνικά συμφέροντα αυτή η πολιτική που μας πλασάρουν ξανά οι Μπίστης και Σιακαντάρης; Η ιστορία έχει ήδη γράψει τις αρνητικές και επικίνδυνες συνέπειές της:

Νομιμοποίηση και διεύρυνση της τουρκικής ατζέντας: Με τη Στρατηγική του Ελσίνκι (1999) και τη Διακήρυξη της Μαδρίτης (1997), η Ελλάδα μετακινήθηκε από την πάγια θέση της ότι «υπάρχει μόνο μία διαφορά (υφαλοκρηπίδα ΑΟΖ)». Αποδέχθηκε να συζητά για «συνοριακές διαφορές», νομιμοποιώντας διεθνώς τη θεωρία της Άγκυρας περί «γκρίζων ζωνών».

Στρατηγικός εγκλωβισμός και παράλυση στο Αιγαίο: Η φοβική επιλογή να μην επεκταθούν τα χωρικά ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια —στο όνομα της διατήρησης του «διαλόγου»— ερμηνεύτηκε από την Τουρκία ως αδυναμία. Αυτή η πολιτική επιλογή Σημίτη και επιγόνων, ο αυτοπεριορισμός επέτρεψε στην Άγκυρα να γκριζάρει το Αιγαίο και να επικαλεστεί αργότερα το τεράστιο προκλητικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Διάβρωση της αποτρεπτικής ισχύος: Όταν μια χώρα δηλώνει εκ των προτέρων έτοιμη για «συμβιβασμό» και απορρίπτει τις νόμιμες θέσεις της ως «μαξιμαλιστικές», ο επιθετικός γείτονας αποθρασύνεται. Η υποτίμηση της στρατιωτικής αποτροπής (με αποκορύφωμα την de facto κατάργηση του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος και την εκδίωξη των S-300 από την Κύπρο) οδήγησε ακάμα και  στις κρίσεις του Oruç Reis.

Δικαίωμα Βέτο στην Τουρκία για έργα υποδομής: Η εφαρμογή αυτής της λογικής σήμερα —όπως ακριβώς υποστηρίζουν οι Μπίστης και Σιακαντάρης για το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου— οδηγεί στο απαιτεί η Τουρκία από την Ελλάδα  να ζητά την «άδεια» της Τουρκίας για έργα εντός της ελληνικής και κυπριακής ΑΟΖ, καταδικάζοντας την Κύπρο σε ενεργειακή απομόνωση. Προφανώς η υιοθέτηση αυτής της στάσης από την Ελληνική πλευρά δε συνάδει με συμπεριφορά κυρίαρχου Κράτους.

Το Μεγάλο βραχυκύκλωμα στην ΕΛ.Α.Σ.

    Γραμμή Τσίπρα vs Σφηκοφωλιά Σημιτικού εκσυγχρονισμού

Ο εισοδισμός αυτών των προσώπων αντιφάσκει με την επίσημη γραμμή του Αλέξη Τσίπρα. Μόλις πριν λίγες ημέρες, ο πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ., συναντήθηκε  με Ευρωπαίους πρέσβεις αλλά  και την Αμερικανίδα πρέσβη Γκίλφοϊλ, όπου παρουσίασε μια ξεκάθαρη, εθνικά υπεύθυνη στρατηγική:

Στο Κυπριακό: Δίκαιη λύση με πλήρη απόσυρση των κατοχικών στρατευμάτων και κατάργηση των εγγυήσεων.

Στα Ελληνοτουρκικά: Καμία συζήτηση εκτός από την οριοθέτηση Υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στη Χάγη.

Αποτροπή στο Πεδίο: Ρητή αντίθεση στην πώληση των F-35 στην Τουρκία και απαίτηση για τερματισμό των προκλήσεων.

Το εύλογο ερώτημα λοιπόν είναι: Πώς συμβαδίζει ο διακηρυγμένος «νέος πατριωτισμός» του Αλέξη Τσίπρα με τις θεωρίες του Νίκου Μπίστη και του Γιώργου Σιακαντάρη ότι «κανείς δεν έχει απόλυτο δίκιο στο Αιγαίο»; Πώς ανέχεται η βάση της ΕΛ.Α.Σ. τον επικεφαλής της επιστημονικής της ομάδας να χειροκροτεί δηλώσεις που υποσκάπτουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας;

Συμπερασματικά ο Αλέξης Τσίπρας οφείλει να αντιληφθεί ότι η Ιστορία σπάνια συγχωρεί το ίδιο λάθος δύο φορές. Δεν έχει πλέον ούτε την πολυτέλεια, ούτε την πολιτική πίστωση χρόνου να επαναλάβει τις μοιραίες αστοχίες του παρελθόντος, όταν στον ΣΥΡΙΖΑ ανέχονταν κάποιοι  να ναρκοθετούν την αξιοπιστία του. Αν η ΕΛ.Α.Σ. φιλοδοξεί πράγματι να αλλάξει η χώρα ρότα θα πρέπει να προχωρήσει στη συνταξιοδότηση των «ορφανών» του Σημίτη.

Ο εισοδισμός των Μπίστη και Σιακαντάρη πρέπει να ανακοπεί τώρα, με συνοπτικές διαδικασίες, προτού η ηττοπαθής Σημιτική σχολή του «Ευχαριστώ τους Αμερικανούς» και των εθνικά επιζήμιων συμβιβασμών του Ελσίνκι μεταλλαχθεί σε επίσημο δόγμα του νέου φορέα. Αν ο κ. Τσίπρας δεν καθαρίσει αμέσως τη σφηκοφωλιά του σημιτικού κατευνασμού στο εσωτερικό του, θα βρεθεί πολύ σύντομα εγκλωβισμένος από τους ίδιους τους «λαγούς» που έβαλε στο σπίτι του. Η Ελλάδα δεν αντέχει άλλες Μαδρίτες, και η νέα Αριστερά δεν αντέχει άλλους αυτόχειρες.

 

Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, συγγραφέας των βιβλίων:

1. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK ). Η Επίδραση του στη Μείωση του Δημόσιου Χρέους. Η συμβολή του στην Οικονομική Ανάπτυξη.

2. Η Αγάπη ήταν που μας κράτησε Όρθιους. Αγάπη, Αλήθεια, Αγώνας, Απώλεια, Αθανασία. Νίκη ή Ήττα;

3. Η Κυρά Νοημοσύνη (παιδικό)  

 

Η ΗΘΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ

 Η Ηθική της πολιτικής πράξης και η υποκρισία κάποιων πολιτικών επιγόνων του Ανδρέα Παπανδρέου.

Κάποιοι από εσάς κοιταχτείτε στον καθρέφτη γιατι κατά Σαρτρ:  «Δεν υπάρχει άλλη πραγματικότητα από την πράξη»

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

                      Η ηθική της πολιτικής πράξης

Η φράση του Ζαν-Πολ Σαρτρ, «δεν υπάρχει άλλη πραγματικότητα από την πράξη», αποτελεί μια ύψιστη πολιτική και ηθική φιλοσοφική αρχή. Στην πολιτική ζωή, η πράξη είναι και μια επιλογή ανάμεσα σε στρατηγικές, αλλά και η ίδια η ουσία της πολιτικής ύπαρξης. Η προδοσία μιας ιδέας, η αθέτηση μιας ιδεολογικής γραμμής ή η συναλλαγή με αντιτιθέμενα πολιτικά μορφώματα είναι πράξεις που φέρουν βαριά ιστορική και ηθική ευθύνη.

Με αφορμή τη συμπλήρωση τριάντα ετών από τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου, η ελληνική δημόσια σφαίρα πλημμύρισε από πολιτικούς λιβανωτούς . Έτσι έχουμε την εμφάνιση της  μείζονος  αντίφασης να  σκιάζει τις μαρτυρίες σημαντικών (ιστορικών?) στελεχών του ΠΑΣΟΚ: αφενός, αποθεώνουν τον θεμελιωτή του πατριωτικού, μη-δογματικού σοσιαλισμού στην Ελλάδα και, αφετέρου αυτοί οι ίδιοι διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη διαδοχή του από τον Κώστα Σημίτη. Πράξη και λόγος βρίσκονται σε σχιζοφρενική αντίθεση, διότι αυτή η διαδοχή δεν υπήρξε μία απλή εναλλαγή προσώπων, αλλά μία πλήρης ρήξη με το ιδεολογικό και εθνικό οικοδόμημα του Ανδρέα Παπανδρέου και της πλειοψηφίας της ελληνικής κοινωνίας.

1. Ο Ανδρέας Παπανδρέου: Η θεωρία του «πατριωτικού σοσιαλισμού»

Ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε μιας τρισυπόστατη μεγαλοφυΐας, αρνούμενος να περιοριστεί η συμβολή του σε έναν μόνο τομέα. Έτσι ήταν ο οραματιστής οικονομολόγος που έθεσε τα θεμέλια μίας εναλλακτικής παγκόσμιας θεώρησης αμφισβητώντας τα «πλεονεκτήματα» του καπιταλισμού · ο ιδεολόγος  που συνέδεσε τον σοσιαλισμό με την εθνική κυριαρχία, απορρίπτοντας τα στερεότυπα του Ψυχρού Πολέμου· και ο πολιτικός που μετουσίωσε αυτή τη σύνθεση σε συλλογική δύναμη, δημιουργώντας ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο. Αυτοί οι τρεις άξονες δεν υπήρξαν απλές διαστάσεις μιας πολυσχιδούς προσωπικότητας, αλλά οι ακρογωνιαίοι λίθοι ενός αυτόνομου και ρηξικέλευθου πολιτικού υποδείγματος. Το έργο του, όπως αποτυπώνεται τόσο στις διεθνείς δημοσιεύσεις του όσο και στη διάλεξη του 1991 στο Πανεπιστήμιο Complutense, συνιστά μία συνεκτική άποψη που συνδυάζει τον ριζοσπαστικό, τον μη-δογματικό μαρξισμό με μία αταλάντευτη εθνική -πατριωτική- γραμμή.

Σε αντίθεση με τη σοσιαλδημοκρατία, την οποία κατηγορούσε ανοιχτά, ο Παπανδρέου οραματιζόταν έναν σοσιαλισμό με  βάση τις αρχές:

Ι. Του Δημοκρατικού  Σχεδιασμού: Απορρίπτοντας τον γραφειοκρατικό συγκεντρωτισμό του σοβιετικού μοντέλου, υποστήριζε τον αποκεντρωμένο, δημοκρατικό σχεδιασμό, όπου το κράτος λειτουργεί ως «Κέντρο Στρατηγείο Ανάπτυξης» μέσα σε μια μικτή οικονομία. Όπως προκύπτει από το κείμενο του 1991, η παρουσία σχεδιασμού υπήρξε η ειδοποιός διαφορά μεταξύ σοσιαλιστικού μοντέλου και Κράτους Πρόνοιας.

ΙΙ. Της Εθνικής Ανεξαρτησίας: Ο Παπανδρέου κατέστησε σαφές ότι, για τις περιφερειακές χώρες, η ταξική πάλη ταυτίζεται με τον αγώνα για την εθνική απελευθέρωση. Αυτό αποτυπώθηκε με σθένος πολλαπλά και στις σχέσεις του με τις ΗΠΑ αλλά και με την ΕΕ.

ΙΙΙ. Της Κοινωνικής Συμμαχίας: Απέρριπτε τον ταξικό αναγωγισμό και μιλούσε για μία ευρεία συμμαχία των «μη προνομιούχων», που περιλάμβανε τα κινήματα για την ειρήνη, το περιβάλλον και τα ανθρώπινα δικαιώματα (Περίφημη η στρατηγική του για την Εθνική Λαϊκή Ενότητα)   

2. Η σοσιαλδημοκρατία ως αντίθετος πόλος: Το «αδηφάγο» σύστημα της Γερμανίας

Η σοσιαλδημοκρατία δεν υπήρξε ποτέ απλώς ένα άλλο κόμμα για τον Ανδρέα Παπανδρέου. Ήταν η πολιτική έκφραση του μονοπωλιακού κεφαλαίου στην Ευρώπη, η ηγεμονική τάση του ΝΑΤΟ και η καρικατούρα της Αριστεράς. Όπως διατύπωσε ο ίδιος σαρκαστικά: «Η σοσιαλδημοκρατία και ο σοσιαλισμός έχουν ένα πράγμα κοινό, τα πρώτα γράμματα».

Η Γερμανική Σοσιαλδημοκρατία, ειδικότερα, υπήρξε ο κύριος μοχλός επιβολής της γερμανικής ηγεμονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Κώστας Σημίτης, ως γνωστός φιλογερμανός και υποστηρικτής του ευρωπαϊκού κεκτημένου χωρίς όρους, εκπροσωπούσε την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση: την πλήρη ενσωμάτωση της Ελλάδας στον νεοφιλελεύθερο πυρήνα της Ευρώπης, η δε επιλογή του εξυπηρετούσε αυτόν τον στόχο. Μόνο πολιτικά μύωπες δεν το αποδέχτηκαν.

3. Η προδοσία της διαδοχής: Από τη ρήξη στην ενσωμάτωση

Η πράξη επιλογής του Κώστα Σημίτη από στελέχη που είχαν ανδρωθεί πολιτικά δίπλα στον Ανδρέα Παπανδρέου-άλλως δεν θα τους γνώριζε ούτε ο θυρωρός της πολυκατοικίας τους- συνιστά μία από τις πλέον ιδεολογικά και πολιτικά κατακριτέες πράξεις της Μεταπολίτευσης. Αυτοί οι άνθρωποι, που ο Παπανδρέου τίμησε με υπουργικές και λοιπές πολιτικές θέσεις και την εμπιστοσύνη του, επέλεξαν την ημέρα της κρίσιμης διαδοχής να στηρίξουν τον άνθρωπο που οραματιζόταν την ακύρωση όσων είχαν και οι ίδιοι συμβάλλει να χτιστεί :

• Ιδεολογική Εκτροπή: Ο Σημίτης μετέτρεψε το ΠΑΣΟΚ από Κίνημα ρήξης σε ένα κόμμα διαχείρισης του συστήματος. Ο σχεδιασμός αντικαταστάθηκε από την «απορρύθμιση», η μικτή οικονομία από την ιδιωτικοποίηση και η κοινωνική δικαιοσύνη από την ανταγωνιστικότητα. Το ΠΑΣΟΚ εγκατέλειψε τη σοσιαλιστική του ταυτότητα και υιοθέτησε πλήρως τη σοσιαλδημοκρατική (και εν τέλει νεοφιλελεύθερη) ατζέντα.
• Οικονομικό και Εθνικό Χρέος: Η περίοδος διακυβέρνησης Σημίτη υπήρξε η αφετηρία της δημοσιονομικής κατρακύλας, με τα μακροοικονομικά μεγέθη να διογκώνονται επικίνδυνα. Η «δημιουργική λογιστική»- οι μίζες της περιόδου-το σκάνδαλο του χρηματιστηρίου- το φερόμενο ως σκάνδαλο του κτηματολογίου- η διόγκωση του προϋπολογισμού των Ολυμπιακών Αγώνων   προετοίμασαν το έδαφος για τα μνημόνια που ακολούθησαν. Η οικονομία κατέστη ευάλωτη, επιτρέποντας στη Γερμανία δια των Μνημονίων να αποκτήσει τον έλεγχο κρίσιμων εθνικών πόρων (αεροδρόμια, ΟΤΕ κλπ ) έναντι ελάχιστου ανταλλάγματος, υλοποιώντας έτσι το όραμα της γερμανικής οικονομικής διείσδυσης, κάτι για το οποίο ο Παπανδρέου είχε προειδοποιήσει.
• Ακύρωση του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος: Η Ακύρωση από τον Σημίτη (γνωστή η συνομιλία του με τον πρόεδρο Κληρίδη) του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος (περιελάμβανε την ενιαία άμυνα Κύπρου-Αιγαίου-Θράκης) ως ενιαίος αμυντικός χώρος υπήρξε καταστροφική. Το επεισόδιο στα Ίμια, όπου ο Σημίτης επέδειξε αναποφασιστικότητα, αποτελεί τη ναυαρχίδα αυτής της αποδυνάμωσης. Η ιεραρχία των εθνικών θεμάτων διασπάστηκε, ακυρώνοντας ουσιαστικά τη στρατηγική σκέψη του Παπανδρέου και του Γεράσιμου Αρσένη.

Αυτοί οι πολιτικοί, επιλέγοντας να στηρίξουν και να ζητήσουν και από άλλους την συνδρομή των στην στήριξη της επιλογής του Σημίτη, προτίμησαν την εύκολη διαδρομή της «ευρωπαϊκής κανονικότητας» έναντι της δύσκολης διαδρομής της εθνικής και κοινωνικής απελευθέρωσης. Ήταν η συνειδητή επιλογή της υπακοής στα κελεύσματα της άρχουσας τάξης του Βορρά της Ευρώπης και ιδίως των Γερμανών.

4. Οι συνέπειες: Οδηγώντας στο γκρεμό των Μνημονίων

Η επιλογή του 1996 , προϊόν πολιτικού καιροσκοπισμού, σηματοδότησε  μία συνεχή καθοδική πορεία:

1.      Ιδεολογική κατάρρευση: Η Κεντρο Αριστερά απώλεσε το πατριωτικό της στίγμα.

2.     Οικονομικός μαρασμός: Οι ανεξέλεγκτες δαπάνες και η ενσωμάτωση στο ευρώ χωρίς παραγωγική βάση μετέτρεψαν την Ελλάδα σε πειραματόζωο των αγορών και εύκολο θύμα στο αδηφάγο μεταπρατικό κεφάλαιο.

3.     Εθνική υποτέλεια: Οι υποχωρήσεις στα εθνικά θέματα  μετέτρεψαν την Ελλάδα από κυρίαρχη χώρα σε αποικιοκρατικό μόρφωμα.

Οι δρόμοι που άνοιξε ο Σημίτης ήταν οι δρόμοι των μνημονίων. Όταν η κρίση ήρθε, η χώρα βρέθηκε γυμνή από κάθε άποψη και παραδόθηκε αμαχητί στους δανειστές.

Η πραγματικότητα της πράξης και η σκιά της υποκρισίας

Η προδοσία της παρακαταθήκης του Ανδρέα Παπανδρέου είναι και ιστορικό ατόπημα και ενδεικτική περίπτωση του πώς η «πολιτική πράξη» μπορεί να αλλοιώσει την ιστορική αλήθεια. Όσοι σήμερα τον λιβανίζουν με πηχυαίους επιθετικούς χαρακτηρισμούς ας κοιταχτούν στον καθρέφτη. Η συμβολή τους ως η γέφυρα απρόσκοπτης επιβολής Σημίτη και πολιτικών του (που και σήμερα συνεχίζονται από τον Μητσοτάκη) οφείλουν να αναλογιστούν τις  τεράστιες ιστορικές τους ευθύνες τους. Οφείλουν να απολογηθούν. Οφείλουν να ζητήσουν μια μεγάλη συγγνώμη από την Ελληνική κοινωνία. Δεν δικαιούνται να αξιώνουν ρόλους.

Όπως είπε ο Σαρτρ, «δεν υπάρχει άλλη πραγματικότητα από την πράξη». Η πράξη αυτών των στελεχών στην περίπτωση της επιλογής Σημίτη υπήρξε μια ντροπιαστική  πράξη. Αποθέωσαν τον «Μεγάλο Απόντα»- τον συνωμότη επικεφαλής των Τεσσάρων που υπονόμευαν τον Ανδρέα Παπανδρέου, που επεδίωξαν να στήσουν «το γνωστό Πεντελικό». Η Ιστορική διαδρομή του Ανδρέα επιβιώνει και απλώνεται στη λαϊκή μνήμη ως του «Ηγέτη από το Μέλλον». Η πραγματικότητα είναι ότι αυτοί που τον έθαψαν πολιτικά, τον έθαψαν μαζί με το όραμα μιας ανεξάρτητης, δίκαιης και παραγωγικής Ελλάδας.

Σήμερα, η χώρα βρίσκεται στο έλεος των συνεπειών αυτής της επιλογής, πληρώνοντας το τίμημα μιας πολιτικής σκέψης που πρόδωσε την πράξη της.

  Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, συγγραφέας των βιβλίων:

1. Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK ). Η Επίδραση του στη Μείωση του Δημόσιου Χρέους. Η συμβολή του στην Οικονομική Ανάπτυξη.

2. Η Αγάπη ήταν που μας κράτησε Όρθιους. Αγάπη, Αλήθεια, Αγώνας, Απώλεια, Αθανασία. Νίκη ή Ήττα;

3. Η Κυρά Νοημοσύνη (παιδικό)  

 

 

 

ΑΕΠ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΆΥΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

 Το ΑΕΠ Γνώσης και πώς η άυλη οικονομία ξαναγράφει τους κανόνες 

                                  του πλούτου και του χρέους.

(Πηγή: Tokens measuring computing usage have rapidly become the new primary currency of the AI digital economy. (Illustration: CNA/Li Lyn Tan https://www.channelnewsasia.com/east-asia/ai-tokens-token-economy-china-6159196)

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

Βρισκόμαστε στην καρδιά του 21ου αιώνα, σε μια εποχή που σημαδεύεται από την έκρηξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, των προηγμένων δικτύων και της βιοτεχνολογίας, όμως το εργαλείο με το οποίο μετράμε την οικονομική μας επιτυχία παραμένει κολλημένο στο παρελθόν . Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), ο παραδοσιακός δείκτης που υιοθετήθηκε παγκοσμίως στον 20^ο αιώνα, σχεδιάστηκε για να μετρά μια οικονομία γραμμών παραγωγής, εργοστασίων και υλικών αγαθών. Στη σημερινή ψηφιακή και γνωσιακή πραγματικότητα, το κλασικό ΑΕΠ αδυνατεί να αποτυπώσει τον πραγματικό πλούτο που παράγεται, λειτουργώντας με σοβαρές και επικίνδυνες αδυναμίες .

Οι εγγενείς περιορισμοί του ΑΕΠ είναι πλέον ορατοί σε κάθε επίπεδο της κοινωνικής και οικονομικής ζωής . Πρώτον, αποτελεί ένα καθαρά ποσοτικό μέγεθος που αγνοεί πλήρως την κατανομή του πλούτου και τις κοινωνικές ανισότητες . Δεύτερον, προσπερνά παράγοντες θεμελιώδεις για την ανθρώπινη ευημερία, όπως η ποιότητα της εκπαίδευσης, η δημόσια υγεία και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα . Είναι μάλιστα τόσο στρεβλός ο τρόπος υπολογισμού του, ώστε δραστηριότητες που βλάπτουν την κοινωνία —όπως το οικονομικό κόστος καθαρισμού μετά από μια οικολογική καταστροφή— να καταγράφονται ως θετική οικονομική δραστηριότητα που αυξάνει το ΑΕΠ . Τέλος, αφήνει στο σκοτάδι την τεράστια δεξαμενή της «σκιώδους οικονομίας», της μη αμειβόμενης οικιακής εργασίας και της εθελοντικής προσφοράς, οι οποίες όμως είναι απαραίτητες για τη λειτουργία κάθε κοινωνικού ιστού .

Για να γεφυρωθεί αυτό το χάσμα, εισάγεται ένας νέος, συμπληρωματικός δείκτης: το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK) . Το ΑΕΠΓ ορίζεται ως το συνολικό νομισματικό ισοδύναμο της αγοραίας αξίας όλων των τελικών αγαθών και υπηρεσιών γνώσης που παράγονται εντός μιας χώρας. Γιατί όμως η Γνώση δεν μπορεί να θεωρηθεί, όπως ισχυρίζονται οι  κλασικοί οικονομολόγοι, ως ένα απλό οργανικό στοιχείο του υφιστάμενου κεφαλαίου; Η απάντηση κρύβεται στο γεγονός ότι η Γνώση είτε δεν αποτιμάται καθόλου σε χρήμα με τα παραδοσιακά εργαλεία, είτε ΥΠΟ αποτιμάται . Στην περίπτωση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, για παράδειγμα, τα παραδοσιακά λογιστικά συστήματα καταγράφουν μόνο τα στενά γραφειοκρατικά έξοδα κατοχύρωσης και όχι την πραγματική, πολλαπλασιαστική αξία της ίδιας της ιδέας ή της τεχνολογίας που γεννήθηκε.

Οι πρόσφατες καταιγιστικές εξελίξεις στις παγκόσμιες αγορές επιβεβαιώνουν με τον πιο πανηγυρικό τρόπο αυτή τη θεωρητική προσέγγιση. Όταν η νεοσύστατη xAI του Elon Musk- δημιουργός του Grok- αποτιμάται στο αστρονομικό ποσό των 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων έχοντας ελάχιστα τρέχοντα έσοδα, οι κλασικοί αναλυτές ισχυρίζονται ότι αυτό οφείλεται στις  «προσδοκίες» (κάποιων «επενδυτών»). Στην πραγματικότητα, όμως, η αγορά δεν τιμολογεί τα έσοδα, αλλά το Γνωσιακό Απόθεμα: την αρχιτεκτονική του υπερυπολογιστή της, τους αλγορίθμους και τη ζωντανή ροή δεδομένων από τα 600 εκατομμύρια χρήστες της πλατφόρμας Χ, που αποτελεί μια πολύτιμη βάση κοινωνικής γνώσης. Το ίδιο φαινόμενο συναντάμε σε κολοσσούς όπως η Nvidia, η Meta και η Palantir. Οι επιχειρήσεις αυτές δεν αποτιμώνται για τις υλικές υποδομές ή το hardware τους, αλλά για τα άυλα περιουσιακά τους στοιχεία, όπως η αρχιτεκτονική CUDA, τα ανοιχτά μοντέλα Llama και οι αλγόριθμοι λήψης αποφάσεων.

Την ίδια στιγμή, στην άλλη πλευρά του πλανήτη, η Κίνα εφαρμόζει ένα Εθνικό Σχέδιο που μετατρέπει τη χώρα σε ένα απέραντο «Εργοστάσιο Tokens». Με την ημερήσια παραγωγή να ξεπερνά τα 140 τρισεκατομμύρια tokens από μοντέλα όπως το Doubao της ByteDance, και με το Mini Max M3 να θριαμβεύει σε διεθνή benchmarks κώδικα ξεπερνώντας  αμερικανικά frontier μοντέλα, γίνεται σαφές ότι τα tokens αποτελούν πλέον τη νέα μονάδα μέτρησης της παραγωγικής ισχύος αποτιμημένη πλέον σε χρήμα.

Η αυξανόμενη σημασία των tokens υπογραμμίστηκε περαιτέρω τον Μάρτιο του 2026, όταν η Κίνα υιοθέτησε επίσημα τον όρο «ciyuan» (ci + yuan)  για τα tokens AI – συνδυάζοντας την κινεζική μετάφραση της «λέξης» με τη νομισματική μονάδα της χώρας, το γουάν. Η ονομασία αυτή δηλώνει ότι τα tokens αντιμετωπίζονται ταυτόχρονα και ως ένα από τα μέσα της δραστηριότητας AI, αλλά και ως μια μονάδα οικονομικής αξίας στην αναδυόμενη οικονομία AI της Κίνας.

Η China Telecom, ένας από τους τρεις μεγάλους κρατικούς φορείς κινητής τηλεφωνίας στην  Κίνα, παρουσίασε εμπορικά  προγράμματα τιμολόγησης  tokens που απευθύνονται σε ένα ευρύ φάσμα πελατών. Τα προγράμματα αυτά σχεδιασμένα για καθημερινές εργασίες AI ξεκινούν από 9,9 γουάν ($1,45) το μήνα για 10 εκατομμύρια tokens, φτάνοντας τα 49,9 γουάν για 80 εκατομμύρια tokens. Τα προγράμματα που απευθύνονται σε επιχειρήσεις, υποστηρίζοντας εφαρμογές όπως βοηθούς κώδικα και ανάπτυξη agents AI, κυμαίνονται από 39,9 έως 299,9 γουάν το μήνα και περιλαμβάνουν μεταξύ 15 εκατομμυρίων και 250 εκατομμυρίων tokens. Οι όποιες εισπράξεις σε γουάν θα αθροισθούν στο υπάρχον ΑΕΠ της Κίνας και ιδού το μεγαλείο του ΑΕΠΓνώσης στην πράξη.  

Τα tokens γίνονται για την AI αυτό που είναι οι κιλοβατώρες για την ηλεκτρική ενέργεια ή τα gigabyte για τα δεδομένα κινητής τηλεφωνίας . Η Γνώση έχει βιομηχανοποιηθεί και έχει καταστεί ο κύριος Παραγωγικός Συντελεστής  της παγκόσμιας οικονομίας, υποσκελίζοντας τη γη, την παραδοσιακή εργασία και το φυσικό κεφάλαιο .

Τι θα συνέβαινε, λοιπόν, αν αυτόν τον τεράστιο άυλο πλούτο της Γνώσης τον αποτιμούσαν σωστά και προστίθετο στο υπάρχον, συμβατικό ΑΕΠ της κάθε χώρας ; Η πιο άμεση και καταλυτική συνέπεια θα ήταν η εκθετική διεύρυνση της παραγωγικής βάσης μιας χώρας . Με την ενσωμάτωση του ΑΕΠΓ, ο παρονομαστής του κρίσιμου οικονομικού λόγου Χρέους προς ΑΕΠ μεγαλώνει αυτόματα . Αυτό οδηγεί σε μια άμεση, μαθηματική μείωση της ποσοστιαίας σχέσης του δημοσίου χρέους, χωρίς να χρειαστεί να εφαρμοστούν καταστροφικές πολιτικές λιτότητας, οριζόντιες περικοπές ή νέα μνημόνια .

Η μείωση αυτής της ποσοστιαίας σχέσης επιφέρει μια σειρά από εξαιρετικά θετικές συνέπειες για την οικονομία και την κοινωνία. Επιγραμματικά, η χώρα αποκτά άμεσα μεγαλύτερη αξιοπιστία στις διεθνείς αγορές ομολόγων, γεγονός που μειώνει το κόστος δανεισμού και τα επιτόκια. Παράλληλα, βελτιώνεται η δημοσιονομική κατάσταση και απελευθερώνεται πολύτιμος χώρος στον κρατικό προϋπολογισμό, καθώς περιορίζεται η ανάγκη για υπέρογκες τοκοχρεωλυτικές δαπάνες . Το πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι αποκαθίσταται η δημοσιονομική ελευθερία, επιτρέποντας στο κράτος να μετατοπίσει τους πόρους του από την απλή εξυπηρέτηση του χρέους προς μακροπρόθεσμες, παραγωγικές επενδύσεις στα κοινωνικά αγαθά . Τα χρήματα αυτά μπορούν πλέον να κατευθυνθούν στην παιδεία, στη δημόσια υγεία, στην έρευνα στην αειφόρο ανάπτυξη, θωρακίζοντας την κοινωνική συνοχή και εξασφαλίζοντας μια βιώσιμη ευημερία για τις μελλοντικές γενιές .

Η εμμονική προσκόλληση στο παραδοσιακό ΑΕΠ αποτελεί μια αναχρονιστική και επικίνδυνη προσέγγιση που μας εγκλωβίζει σε τεχνητά οικονομικά αδιέξοδα, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί συνθήκες πλουτισμού σε οντότητες (τράπεζες-Funds- χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς) που «αγοράζουν -πουλάνε – νοικιάζουν χρήμα» . Η μετάβαση στην Οικονομία της Γνώσης απαιτεί μια θαρραλέα μετατόπιση: από την τυφλή ποσοτική μεγέθυνση στην ποιοτική ευημερία . Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης δεν είναι μια θεωρητική πολυτέλεια, αλλά ένα αναγκαίο, σύγχρονο εργαλείο για να αποτιμήσουμε τον πραγματικό πλούτο των εθνών και να θέσουμε την οικονομία στην υπηρεσία της κοινωνίας και του ανθρώπου.

Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, skouterisd@gmail.com, https://www.facebook.com/dimitris.skouteris.94, @skouterisd, https://skouterisd.blogspot.com. Συγγραφέας των βιβλίων 1, Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK ). Η Επίδραση του στη Μείωση του Δημόσιου Χρέους. Η συμβολή του στην Οικονομική Ανάπτυξη.

2. Η Αγάπη ήταν που μας κράτησε Όρθιους. Αγάπη, Αλήθεια, Αγώνας, Απώλεια, Αθανασία. Νίκη ή Ήττα;

3. Η Κυρά Νοημοσύνη (παιδικό)  

 

 

ΚΕΙΜΕΝΟ 4

 

ΚΕΙΜΕΝΟ  4

Η Ενσυναίσθηση στην πολιτική επιβάλλει την Αρχοντιά και το Ήθος

 

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

Α. «Πώς οι τοξικοί επικράτησαν έναντι των έντιμων;»

Στο βιβλίο μου (με τίτλο: «Η Αγάπη ήταν που μας κράτησε Όρθιους…») που έγραψα για την αείμνηστη γυναίκα μου, την Εύη –τη Γυναίκα που πάλεψε 30 χρόνια με τη σκλήρυνση κατά πλάκας και έφυγε χτυπημένη από τον καρκίνο– αποτύπωσα μια φράση που με στοιχειώνει:

«Πώς οι τοξικοί επικράτησαν έναντι των έντιμων;»

Το ερώτημα αυτό δεν είναι στενά προσωπικό. Διαθέτει μια βαθιά πολιτική δυνητικότητα, καθώς το ίδιο ακριβώς φαινόμενο παρατηρείται καθημερινά και στην πολιτική σκηνή.

Βλέπουμε ανθρώπους χωρίς ίχνος ενσυναίσθησης, χωρίς ήθος, χωρίς αυτογνωσία – να ανεβαίνουν με ευκολία την κλίμακα της ιεραρχίας, να κυριαρχούν και να αποφασίζουν για εμάς. Την ίδια στιγμή, βλέπουμε έντιμους, μετρημένους και συνεπείς ανθρώπους να περιθωριοποιούνται, να αποκαλούνται υποτιμητικά «αδύναμοι» και να καταλήγουν στα αζήτητα, στη γωνία της δημόσιας ζωής.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Η Συμπεριφορική Πολιτική Επιστήμη έρχεται να δώσει την απάντηση, και η απάντηση αυτή σχετίζεται άμεσα με την ίδια την ποιότητα της δημοκρατίας μας.

Β. Τρεις γνωστικές παγίδες που κάνουν την τοξικότητα ελκυστική…

 

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος χρησιμοποιεί νοητικούς αυτοματισμούς, οι οποίοι στην πολιτική μετατρέπονται σε παγίδες. Τρεις από αυτές είναι οι κύριοι λόγοι που οι αήθεις και οι κυνικοί καταφέρνουν να κυριαρχούν:

1.      Πρώτη παγίδα: Το Φαινόμενο του Φωτοστέφανου (Halo Effect).

Τείνουμε υποσυνείδητα να πιστεύουμε ότι ένας άνθρωπος που είναι ευχάριστος, επικοινωνιακός, δυναμικός ή ακόμα και «αγενής αλλά με στιλ», διαθέτει αυτόματα και όλες τις άλλες θετικές ιδιότητες: εντιμότητα, ικανότητα, βαθιά γνώση. Πρόκειται για μια τεχνητά κατασκευασμένη ψευδαίσθηση. Η αυτοπεποίθησή τους είναι προσποιητή και ο επικοινωνιακός θόρυβος που προκαλούν θυμίζει τη βιβλική ρήση: «κύμβαλον αλαλάζον».

2.     Δεύτερη παγίδα: Η Προκατάληψη της Υπερβολικής Αυτοπεποίθησης (Overconfidence Bias).

Σε περιόδους κρίσης –και η Ελλάδα ζει σε μια παρατεταμένη κρίση εδώ και δεκαετίες– ο ψηφοφόρος αναζητά ενστικτωδώς έναν «ισχυρό ηγέτη» (αυτόν που οι παλαιότεροι αποκαλούσαν «Πατερούλη»), έναν μεσσία . Ψάχνει κάποιον που να μιλά απόλυτα, χωρίς δισταγμό, ακόμα και κυνικά. Ο έντιμος πολιτικός, που γνωρίζει ότι οι λύσεις στα προβλήματα είναι πολύπλοκες και αρνείται να λαϊκίσει, ακούγεται ως αβέβαιος και δίνει την εσφαλμένη αίσθηση του αναποτελεσματικού. Αντίθετα, ο χειριστικός, που υπόσχεται τα πάντα και με στόμφο, ακούγεται σίγουρος. Και τελικά προτιμάται.

3.     Τρίτη παγίδα: Η Αποστροφή στην Απώλεια (Loss Aversion).

Ως ανθρώπινα όντα, φοβόμαστε πολύ περισσότερο να χάσουμε αυτά που ήδη έχουμε, παρά να επιθυμούμε να κερδίσουμε αυτά που στερούμαστε. Γι’ αυτό, ακόμα κι αν ένα κόμμα μας πληγώνει, τείνουμε να το ξαναψηφίζουμε, καθώς η αλλαγή φρόντισαν οι προπαγανδιστές να φαντάζει στα μάτια μας ως απειλή. Ακόμα κι αν ένας τοξικός πολιτικός μας εξουθενώνει, τον ανεχόμαστε με τη μοιρολατρική σκέψη ότι ο επόμενος «μπορεί να είναι χειρότερος».

Αυτή η τριάδα –Halo Effect, Overconfidence Bias, Loss Aversion– αποτελεί τους τρεις νοητικούς νάρθηκες που ακινητοποιούν τη λογική μας. Και είναι ακριβώς οι νάρθηκες τους οποίους εκμεταλλεύονται οι αήθεις, οι τυχοδιώκτες, όσοι επιδιώκουν να μας χειραγωγούν.

Γ. Η Αντιπρόταση: Η Πολιτική της Ενσυναίσθησης

Τι είναι, όμως, η ενσυναίσθηση; Είναι η ικανότητα να μπω στη θέση του άλλου, να δω τον κόσμο μέσα από τα δικά του μάτια, να καταλάβω τι σημαίνει να φοβάσαι, να πονάς, να αγωνίζεσαι. Προσοχή δεν είναι ο οίκτος.

Η Εύη μου δεν είχε ποτέ ανάγκη από οίκτο. Είχε ανάγκη από κατανόηση. Και όταν οι γιατροί, οι φίλοι ή οι συνάδελφοι την καταλάβαιναν, τότε το πρόσωπό της φεγγοβολούσε.

Η παρουσία μιας τέτοιας ενσυναίσθησης στην πολιτική εκδηλώνεται από :

• Πολιτικούς που δεν φοβούνται να δείξουν την ανθρωπιά τους, αναγνωρίζοντάς την ως την ύψιστη μορφή δύναμης.
• Πολιτικούς που έχουν το σθένος να παραδέχονται τα λάθη τους, αντί να κρύβονται πίσω από επικοινωνιακά τερτίπια.
• Πολιτικούς που γνωρίζουν καλά ότι η αξιοπρέπεια δεν αγοράζεται με χορηγούς και τηλεοπτικές εμφανίσεις, αλλά κερδίζεται με συνέπεια, με φυσική παρουσία και με το να είσαι εκεί όταν οι άλλοι σε χρειάζονται.
• Πολιτικούς που αρνούνται να πουλήσουν πελατειακές σχέσεις, αλλά εγγυώνται αληθινό αγώνα.

Η ενσυναίσθηση δεν είναι αδυναμία, ούτε συναισθηματική πολυτέλεια. Είναι η μοναδική πολιτική στάση που μπορεί να θρυμματίσει τον τοίχο της τοξικότητας – γιατί κανένας χειριστικός δεν αντέχει το βλέμμα εκείνου που έχει καταλάβει πλήρως τον ρόλο του. Είναι η μόνη ουσιαστική αντίσταση στην παρακμή.

Δ. Παροτρύνσεις

Προς τα πολιτικά κόμματα:

Σταματήστε να αναπαράγετε την τοξικότητα. Μην γίνεστε κύμβαλα αλαλάζοντα. Επιλέξτε, επιτέλους, τον δρόμο της Αλήθειας. Η δημοκρατία δεν είναι πασαρέλα θεάματος και εντυπωσιασμού· είναι μια εύθραυστη σύμβαση εμπιστοσύνης μεταξύ αυτών που κυβερνούν και αυτών που ελέγχουν . Όταν αυτή η εμπιστοσύνη διαρραγεί, δεν ξαναχτίζεται με φτηνές επικοινωνιακές παράτες.

Αναζητήστε την αρχοντιά. Εκείνη τη σπάνια ποιότητα που δεν φωνάζει, αλλά παρίσταται. Που δεν υπόσχεται, αλλά πράττει. Που δεν προσβάλλει, αλλά κατανοεί.

Προς τους ψηφοφόρους:

Σπάστε τις παγίδες, απομακρύνετε τις ψευδαισθήσεις. Απαιτήστε την άμεση και ουσιαστική συμμετοχή σας στο κοινωνικό και πολιτικό γίγνεσθαι.

Η επιλογή ανθρώπων με αρχοντιά, ενσυναίσθηση και ήθος είναι η ύστατη πράξη αυτοσεβασμού μιας κοινωνίας που αρνείται να μετατραπεί σε μια απλή στατιστική στο παιχνίδι των χειριστικών. Αν θέλουμε να σπάσουμε τον καθρέφτη των γνωστικών μας αυταπατών –εκείνον που μας δείχνει ωραία ψέματα αντί για την πραγματικότητα– η ώρα δεν είναι αύριο. Είναι τώρα. Και ο χρόνος δεν περιμένει.

                                  ΓΡΗΓΟΡΕΙΤΕ.

Απαιτήστε ενσυναίσθηση. Όχι ως μια εύηχη λέξη, αλλά ως καθημερινή πράξη. Ως απόδειξη ότι ο άλλος μπήκε πραγματικά στη θέση σας – ακόμα κι αν δεν μπορούσε να τη γεμίσει.

Αντί επιλόγου

Η Εύη μου δεν έγινε ποτέ πολιτικός. Υπήρξαν όμως πολλοί άνθρωποι της δημόσιας ζωής που τη συνάντησαν. Θυμάμαι χαρακτηριστικά έναν γιατρό –όχι κάποιον επώνυμο βουλευτή, έναν απλό, σπουδαίο άνθρωπο και επιστήμονα  – που εξετάζοντάς την, της είπε: «Η σκλήρυνση σε ξέχασε…μετά από τριάντα χρόνια».

Αυτή η σύντομη φράση είχε μέσα της περισσότερη πολιτική σοφία από όλες μαζί τις προεκλογικές ομιλίες που άκουσα ποτέ στη ζωή μου. Γιατί ήταν πέρα για πέρα αληθινή. Ήταν βαθύτατα ευγενής. Και ήταν γεμάτη ενσυναίσθηση.

Ας γίνει, επιτέλους, και η πολιτική μας έτσι.

Δημήτρης Σκουτέρης

Πολιτικός Αναλυτής

Ιούνιος 2026

ΠΡΟΣ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΨΗΦΟΦΟΡΟΥΣ - ΚΕΙΜΕΝΟ 2 

Σειρά παρεμβάσεων για μια πολιτική που τολμά να κοιτάζει την πραγματικότητα

Δημήτρης Σκουτέρης – Πολιτικός Αναλυτής

……………………………………………………………………….

Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, skouterisd@gmail.com, https://www.facebook.com/dimitris.skouteris.94, @skouterisd, https://skouterisd.blogspot.com. Συγγραφέας των βιβλίων 1, Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK ). Η Επίδραση του στη Μείωση του Δημόσιου Χρέους. Η συμβολή του στην Οικονομική Ανάπτυξη.

2. Η Αγάπη ήταν που μας κράτησε Όρθιους. Αγάπη, Αλήθεια, Αγώνας, Απώλεια, Αθανασία. Νίκη ή Ήττα;

3. Η Κυρά Νοημοσύνη (παιδικό)  

 

KEIMENO 3

 ΚΕΙΜΕΝΟ 3

Γιατί να παραμένω σε μια πατρίδα που κάποιοι (και πολιτικοί μεταξύ αυτών ) φροντίζετε να με πληγώνει;

Γράφει ο Δημήτρης Σκουτέρης

 

Α. Μια διαπίστωση και δύο ερωτήματα

Κάθε χρόνο, χιλιάδες νέοι άνθρωποι λαμβάνουν μια απόφαση που σημαδεύει τη ζωή τους.

«Φεύγω από την χώρα, δεν αντέχω άλλο !»

Ένα αεροπλάνο, ένα πλοίο, ένα τρένο το μέσον της Φυγής. Πίσω μένουν οι γονείς, οι  φίλοι, οι αγαπημένοι/ες, οι αναμνήσεις. Κάποιοι αρνήθηκαν πεισματικά σε αυτή την ιερή γη-την Ελλάδα- που τους γέννησε, ΑΡΝΗΘΗΚΑΝ να της επιτρέψουν να τους κρατήσει στην αγκαλιά της αδιαλείπτως μέχρι τα βαθειά γεράματα. Ξερίζωσαν βίαια από τις πατρογονικές ρίζες χιλιάδες ελληνόπουλα.

Η Ελλάδα είναι μια χώρα που αιμορραγεί . Όχι δεν είναι ένα ακόμα κοινωνιολογικό φαινόμενο αυτή η συγκεκριμένη «μετανάστευση» . Είναι έγκλημα . Ουδείς πολιτικός, ουδέν κόμμα, δεν αναλαμβάνει την ευθύνη. Ουδείς εξ αυτών δεν απαντά στο ερώτημα που καίει κάθε νέο άνθρωπο, κάθε γονιό, κάθε εργαζόμενο που νιώθει ότι η πατρίδα τον διώχνει:

«Εσείς, κύριοι πολιτικοί τι μου διασφαλίζετε για να μείνω;»

Και το δεύτερο ερώτημα: «Θα διασφαλίσετε ότι απρόσκοπτα θα μπορώ να συμμετάσχω στο πολιτικό γίγνεσθαι, να συν διαμορφώσω προτάσεις/προγράμματα/διαδικασίες, να ελέγξω τα μεγαλοστελέχη σας, να γίνω και εγώ μέρος της λύσης προφανώς και δια της ψήφου μου;»

Δεν επαιτούμε, ούτε χρειαζόμαστε «πολιτικούς δεκάρικους λόγους». Ζητάμε εγγυήσεις, διαφάνεια, λογοδοσία, την αυτοκριτική σας  και εμείς θα δώσουμε την μάχη της αθρόας  συμμετοχής.

Β. Τρεις λόγοι για τους οποίους τα κόμματα δεν δεσμεύονται από εγγυήσεις και δεν παραχωρούν στους πολίτες ουσιαστική θέση στα όργανα, στα ψηφοδέλτια και στην διαδικασία εσωτερικού έλεγχό.

Πρώτος λόγος: Γιατί θα αναγκαστούν να παραδεχτούν την αποτυχία τους.

Η μαζική φυγή των νέων είναι συνέπεια δεκαετιών πολιτικής που προτίμησε τις  πελατειακές σχέσεις έναντι της παραγωγικής επένδυσης- το βραχυπρόθεσμο κέρδος έναντι της μακροπρόθεσμης στρατηγικής- τον διορισμό των «δικών μας παιδιών» έναντι της αξιοκρατίας (απλώς θυμηθείτε τον ρουσφετολογικό διορισμό Κ. Μητσοτάκη από τους Καρατζά και Σημίτη ως πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας Iven, θυγατρική της Εθνικής Τράπεζας (2001-2003)ως ) . Να το παραδεχτούν; Θα ισοδυναμούσε με αυτοκαταστροφή.

Δεύτερος λόγος: Γιατί η πραγματική συμμετοχή των πολιτών στα κομματικά πράγματα σημαίνει απώλεια του ασφυκτικού ελέγχου που ασκούν οι κομματικές γραφειοκρατίες αλλά και οι οικονομικοί χορηγοί τους.

Μια νέα γενιά που θα μπει στα κομματικά όργανα, θα έχει λόγο στα ψηφοδέλτια, θα ελέγχει τη διαφάνεια και θα ζητά απολογισμό – αυτή η γενιά είναι ο εφιάλτης κάθε ολιγαρχικής ή και γραφειοκρατικής  κομματικής δομής.

Τρίτος λόγος: Γιατί η νέα οικονομία – η οικονομία της γνώσης – σκοπίμως αγνοείται επειδή έρχεται εξ αντικειμένου σε ρήξη με το παλιό πελατειακό μοντέλο (παράδειγμα ο ΟΠΕΚΕΠΕ).

Το ΑΕΠΓνώσης  τα tokens, η έρευνα και ανάπτυξη, η κυρίαρχη τεχνητή νοημοσύνη (sovereign AI), η σύνδεση πανεπιστημίου με παραγωγή – όλοι αυτοί οι όροι είναι απόντες από το λεξιλόγιο της πλειοψηφίας των κομματικών μηχανισμών. Και δεν είναι απόντες επειδή είναι «δύσκολοι». Είναι απόντες γιατί η οικονομία της γνώσης απαιτεί αξιοκρατία, ταχύτητα, αξιολόγηση, αποτελεσματικότητα, λογοδοσία – δηλαδή όλα εκείνα που το παλιό σύστημα δεν μπορεί και δεν θέλει να προσφέρει. Η γνώση, αν παραχθεί και αξιοποιηθεί, δεν αφήνει περιθώριο για ρουσφέτι, για «τον ξάδελφο της γυναίκας του θείου», για την αναξιοκρατική εξέλιξη. Γι’ αυτό την αποφεύγουν. Δεν είναι «άγνωστη» – είναι επικίνδυνη για την εξουσία τους.

Γ. Οι εγγυήσεις, η συμμετοχή, η οικονομία της γνώσης

Γ.1 Τρεις οι εγγυήσεις για να παραμείνουμε Ελλάδα

Κόμματα και πολιτικοί απαντήστε δημόσια, γραπτά καιθετικά.

I. Εγγύηση για την εργασία και τον μισθό.
Ποιος θα είναι ο ελάχιστος μισθός για έναν πτυχιούχο μηχανικό, γιατρό, δάσκαλο, ερευνητή; Πώς περιορίζετε την επισφάλεια του;

II. Εγγύηση για τη στέγη και τη ζωή.
Μπορεί σήμερα ένας νέος άνθρωπος με έναν μέσο μισθό να νοικιάσει μόνος του ένα αξιοπρεπές σπίτι; Τι κάνετε για την κερδοσκοπία στα ενοίκια; Πώς ενισχύετε την πρόσβαση στην πρώτη κατοικία;

III. Εγγύηση για το μέλλον και την αξιοπρέπεια.
Θα μπορέσει ο νέος που μένει για να κάνει οικογένεια στην Ελλάδα, να στείλει τα παιδιά του σε ένα δημόσιο σχολείο που λειτουργεί, να έχει πρόσβαση σε δημόσια υγεία χωρίς λίστες αναμονής; Θα γεράσει στον τόπο του με αξιοπρέπεια;

Γ.2 Κάλεσμα για ενεργό συμμετοχή – όχι μόνο ψήφος, αλλά παρέμβαση

Η ψήφος είναι το ελάχιστο. Εμείς ζητάμε και την ψήφο αλλά και περισσότερα.

Καλούμε κάθε πολίτη, ιδιαίτερα τους νέους:

• Να μη δώσουν την ψήφο τους «στον καλύτερο», αλλά υπό όρους. Να ζητήσουν γραπτές δεσμεύσεις πριν μπουν στην κάλπη.
• Να διεκδικήσουν μια θέση στα κομματικά όργανα – όχι ως κομματικό διακοσμητικό, αλλά ισότιμα, με δικαίωμα στη διαμόρφωση προγράμματος και λίστας υποψηφίων.
• Να απαιτήσουν απολογισμό πεπραγμένων από κάθε στέλεχος κάθε κόμματος. Απολογισμό δημόσιο, με ερωτήσεις με δυνατότητα  πρόσβασης σε αρχεία και καλόπιστη  κριτική. Δεν μπορεί να ανεχόμαστε τα δύο κόμματα (ΝΔ & ΠΑΣΟΚ) να χρωστούν κυρίως σε Τράπεζες 1 δις . Να χαρώ την πολιτική τους αυτονομία.
• Να διεκδικήσουν διαφάνεια στη χρήση των οικονομικών πόρων κάθε κόμματος – ποιος τα δίνει, πού πηγαίνουν, ποιος ελέγχει. Ας μην ξαναζήσουμε αφηγήσεις (νέου) Τσουκάτου που πήρες την «χορηγία» (?) του ενός εκατομμυρίου από την Siemens και κατά δήλωση  του την τοποθέτηση στο Ταμείο του ΠΑΣΟΚ
• Να τολμήσουν οι ίδιοι να γίνουν υποψήφιοι, αν δεν βρίσκουν εκπροσώπηση. Κανένας δεν θα τους χαρίσει τίποτα. Η πολιτική δεν είναι θέαμα – είναι πράξη.

Γ.3 Η οικονομία της γνώσης ως κυρίαρχη αρχή λειτουργίας κάθε κόμματος

Δεν ζητάμε λόγια για «ψηφιακό μετασχηματισμό». Ζητάμε ενσωμάτωση της Νέας Οικονομίας στην ίδια τη λειτουργία του κόμματος.

Κάθε κόμμα που σέβεται τον εαυτό του οφείλει:

• Να υιοθετήσει απλές, λειτουργικές αρχές οικονομίας της γνώσης στο εσωτερικό του: αξιοκρατία, ταχύτητα, κυκλική ανατροφοδότηση, ανοιχτά δεδομένα.
• Να υιοθετήσει στο πρόγραμμά του τον δείκτη GDPK (ΑΕΠ Γνώσης) και να θέσει συγκεκριμένους προγραμματικούς  στόχους για αύξησή του (π.χ. 20% του ΑΕΠ έως 2030).
• Να δεσμευτεί για τη δημιουργία Εθνικής Επιτροπής GDPK και την έκδοση Ομολόγων Γνώσης.
• Να διασφαλίσει ότι η παιδεία, η έρευνα, η τεχνολογία, η σύνδεση πανεπιστημίου-παραγωγής γίνονται εθνικός στόχος.

Χωρίς αυτά, τα περί «ανάπτυξης» είναι κενό γράμμα.

Δ. 1. Προς τα πολιτικά κόμματα:

Η μετανάστευση δεν είναι «μεταναστευτικό πρόβλημα». Είναι εγχώρια αποτυχία. Τα παιδιά σας δεν φεύγουν επειδή αγαπούν το εξωτερικό. Φεύγουν επειδή η Ελλάδα δεν τους δίνει λόγο να μείνουν.

Αλλάξτε αυτό. Τώρα. Δώστε εγγυήσεις. Ανοίξτε τη συμμετοχική την Λαική, την ευρύτερη κοινωνική διαδικασία. Ενσωματώστε την οικονομία της γνώσης. Ή πείτε καθαρά: «Δεν μπορούμε, δεν θέλουμε, δεν μας συμφέρει.» Τουλάχιστον η ειλικρίνεια θα είναι μια αρχή.

Δ.2. Προς τους ψηφοφόρους, ιδίως τους νέους:

Μην είστε θεατές. Γίνετε παίκτες. Μην περιμένετε να σας καλέσουν – διεκδικήστε. ΨΗΦΙΣΤΕ, ΨΗΦΙΣΤΕ,ΨΗΦΙΣΤΕ  Και αν δεν σας απαντούν, τολμήστε να βάλετε υποψηφιότητα. Η δημοκρατία δεν λειτουργεί μόνη της. Τη λειτουργούμε εμείς. Ή δεν λειτουργεί.

Χρειαζόμαστε στέγη, εργασία, αξιοπρέπεια, ορίζοντα, όραμα, οξυγόνο, συμμετοχή, διαφάνεια. Χρειαζόμαστε έναν λόγο να ξυπνάμε το πρωί και να λέμε: «Αξίζει να είμαι εδώ. Αξίζει να παλέψω.»

Η πολιτική που δεν δίνει αυτόν τον λόγο δεν είναι πολιτική. Είναι διαχείριση ερήμωσης.

Δημήτρης Σκουτέρης
Πολιτικός Αναλυτής
Ιούνιος 2026

…………………………………………………………………………………

 ΠΡΟΣ ΚΟΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΨΗΦΟΦΟΡΟΥΣ - ΚΕΙΜΕΝΟ 2 

Σειρά παρεμβάσεων για μια πολιτική που τολμά να κοιτάζει την πραγματικότητα

Δημήτρης Σκουτέρης – Πολιτικός Αναλυτής

……………………………………………………………………….

Ο Δημήτρης Σκουτέρης είναι πολιτικός αναλυτής, skouterisd@gmail.com, https://www.facebook.com/dimitris.skouteris.94, @skouterisd, https://skouterisd.blogspot.com. Συγγραφέας των βιβλίων 1, Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν Γνώσης (ΑΕΠΓ-GDPK ). Η Επίδραση του στη Μείωση του Δημόσιου Χρέους. Η συμβολή του στην Οικονομική Ανάπτυξη.

2. Η Αγάπη ήταν που μας κράτησε Όρθιους. Αγάπη, Αλήθεια, Αγώνας, Απώλεια, Αθανασία. Νίκη ή Ήττα;

3. Η Κυρά Νοημοσύνη (παιδικό)